Ook milities en zelfs overheidsfunctionarissen blijken vaak daders, stelt UNHCR

Niet alleen mensensmokkelaars begaan gruweldaden tegen migranten

UN Photo/OCHA/David Ohana  (CC BY-NC-ND 2.0)

De verschrikkingen die vluchtelingen en migranten op deze routes hebben ondergaan ‘zijn veel te lang onzichtbaar gebleven’, zegt UNCHR.

In Afrika begaan niet alleen mensenhandelaars maar ook milities en zelfs overheidsfunctionarissen gruweldaden tegen migranten die naar Europa willen. Dat blijkt uit een nieuw rapport van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.

Het rapport Op deze reis maakt het niemand iets uit of je leeft of sterft maakt melding van brandwonden met olie, brandend metaal of gesmolten plastic, elektrische schokken en immobilisatie in pijnlijke posities, slagen, dwangarbeid en zelfs overlijden. 

De verschrikkingen die vluchtelingen en migranten op deze routes hebben ondergaan ‘zijn veel te lang onzichtbaar gebleven’, zegt UNHCR-hoofd Filippo Grandi. ‘Dit rapport documenteert moorden en wijdverbreid geweld van de ergste soort tegen mensen die wanhopig op de vlucht zijn voor oorlog, geweld en vervolging.’

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws

Politieagenten vaak dader

Volgens de studie meldden de slachtoffers in 47 procent van de gevallen dat de daders politieagenten waren. Dat haalt de perceptie onderuit dat de verantwoordelijken altijd smokkelaars of mensenhandelaars zijn.

‘Het gaat om wijdverbreid geweld van de ergste soort, tegen mensen die wanhopig op de vlucht zijn voor oorlog, geweld en vervolging.’

Hoewel het uiterst moeilijk is om nauwkeurige informatie te verzamelen, geven de gegevens aan dat in 2018 en 2019 ten minste 1750 mensen zijn omgekomen toen ze van West- of Oost-Afrikaanse landen naar landen als Libië, Egypte of Algerije trokken.

Dit betekent minstens 72 doden per maand en maakt deze route een van de dodelijkste ter wereld voor vluchtelingen en migranten.

Ongeveer 28 procent van de sterfgevallen die in 2018 en 2019 zijn gemeld, vond plaats in de Sahara. Andere dodelijke punten waren Sabha, Kufra en Qatrun in Zuid-Libië, het Bani Walid-centrum voor migrantensmokkel, ten zuidoosten van Tripoli, en verschillende locaties op de West-Afrikaanse route, waaronder Bamako en Agadez.

Tot dusver zijn er in 2020 naar schatting minstens 70 vluchtelingen en migranten overleden, waarvan 30 in mei van dit jaar door mensenhandelaars in Mizdah.

Deze sterfgevallen moeten worden opgeteld bij de duizenden mensen die de afgelopen jaren gestorven zijn of vermist raakten op hun wanhopige reis naar de Middellandse Zee of tijdens de oversteek naar Europa.

Trauma’s

Wie het overleeft, kampt vaak met mentale problemen door de traumatische ervaring die ze hebben opgelopen. Vrouwen en meisjes, maar ook sommige jongens en mannen, lopen een groter risico op seksueel misbruik en gendergerelateerd geweld, vooral bij controleposten en grensgebieden, en ook tijdens hun reis door de woestijn.

Van de geïnterviewden zei 31 procent slachtoffer of getuige te zijn geweest van seksueel geweld en zei dat dit onderweg op meer dan één plaats gebeurde. De belangrijkste daders in Noord- en Oost-Afrika waren mensensmokkelaars, terwijl het in West-Afrika vooral om soldaten en politieagenten ging.

Wie overleeft, kampt vaak met mentale problemen door de traumatische ervaring die ze hebben opgelopen.

Ook wordt melding gemaakt van gedwongen prostitutie en andere vormen van seksuele uitbuiting door mensenhandelaars. Van januari 2017 tot december 2019 documenteerde de UNHCR meer dan 630 gevallen van handel in vluchtelingen in Oost-Soedan, met bijna 200 meisjes en vrouwen die hiervan het slachtoffer zijn geworden.

Bij aankomst in Libië, een van de belangrijkste bestemmingen voor migranten en vluchtelingen die naar Europa willen, worden ze verder misbruikt. Libië bevindt zich midden in een gewapend conflict en de rechtsstaat is er zwak.

Libische kustwacht

Bovendien onderschept de Libische kustwacht veel van de mensen die de Middellandse Zee proberen over te steken. De onderschepte vluchtelingen worden terug naar Libië gebracht en opgesloten in centra waar ze worden geconfronteerd met misbruik en erbarmelijke levensomstandigheden.

Het rapport erkent dat er enige vooruitgang is geboekt in de afgelopen jaren. Enkele Libische verantwoordelijken zijn gearresteerd of gestraft, en ook het aantal mensen in officiële detentiecentra is afgenomen.

De autoriteiten in Libië ondernamen actie tegen gewapende groepen en mensenhandelaars die migranten en vluchtelingen aanvielen. En de UNHCR riep de internationale gemeenschap op de Libische regering te helpen bij de strijd tegen mensenhandel.

De VN-vluchtelingenorganisatie drong er daarnaast bij de landen die zich op de migratieroutes bevinden, op aan de bewaking te versterken, de vluchtelingen beter te beschermen, en samen te werken om overtreders voor de rechter te brengen.

Maar om dit allemaal te laten werken, zegt de UNHCR, moeten ook de problemen worden aangepakt in de landen van herkomst, de problemen waarvoor de mensen in de eerste plaats op de vlucht gaan.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 2838   proMO*’s steunen ons vandaag al.

Word proMO* of Doe een gift