Dagelijkse updates over leven in ebolagebied

Hoe Congo de ebola-epidemie in Noord-Kivu aanpakt

© Ivan Godfroid

Dr. Mundama tracht de scepsis tegen ebola weg te halen bij de jeugd

Sinds het oorspronkelijke blogartikel van 3 augustus 2018 verschijnt hier elke dag een update over de ebola-uitbraak in Noord-Kivu, Congo. De jongste update staat bovenaan.

UPDATE 16 oktober 2018

Hoopvol nieuws van het ebolafront: er zijn maar twee nieuwe gevallen genoteerd en niemand is overleden. Wel zijn er weer twee mensen genezen verklaard. Dat geeft 57 genezingen en 139 doden op 216 besmettingen. Het aantal gevaccineerden is aangegroeid tot 18.000.

In Tchomia, aan de oevers van het Albertmeer, waar twee gevallen van besmetting werden bevestigd, zijn alle contacten nu voorbij de incubatieperiode van 21 dagen, zonder dat het virus het meer heeft kunnen oversteken naar Oeganda. Vanuit dat buurland kwam een rapport dat in totaal 220 verdachte zieken waren getest en allen bleken ze negatief voor ebola. Eén van hen, een 48-jarige Congolese dame, vertoonde nochtans duidelijke bloedingen. Ze werd behandeld tegen malaria en is aan de beterhand.

Dat is een duidelijk resultaat van de grote inspanningen van het weerwerkteam om met ringvaccinaties het virus zo snel mogelijk te isoleren. De methode werkt dus wel degelijk, mits de nodige veiligheid om geconcentreerd te kunnen werken en de volle medewerking van de bevolking.

Ook in Beni blijken alsmaar meer mensen te begrijpen wat medeverantwoordelijkheid betekent in tijden van ebola.  Het weerwerkteam deed vandaag het verhaal van een brommertaxi van Beni. Hij kreeg een cliënte achterop zijn brommer die hem vroeg haar naar Butembo te brengen, maar hij zag verdachte tekenen aan haar. Bij het buitenrijden van de stad sloeg hij alarm bij de bewakingsploeg die alle reizigers controleert, en zij hebben haar kunnen overtuigen zich te laten testen. De labo-uitslag was positief en ze werd meteen opgenomen in een behandelingscentrum. Moest ze door de controlepost zijn geraakt om dan in Butembo te komen sterven, zou het nu weer paniek zijn in onze stad.

Nadat een zieke een hele tijd geleden al meteen na een positieve labotest was weggevlucht naar een zone die onder controle van de maimai staat, zonder dat hij kon worden opgespoord, werden de lokale gezondheidswerkers gevormd in het herkennen en behandelen van ebola. Maar ze bleven wel onderhandelen met de gewapende milities, en die hebben er nu eindelijk in toegestemd om zich door het weerwerkteam te laten vaccineren.

Met al dat goede nieuws was het een beetje een afknapper om MONUSCO zich te horen verschuilen achter ebola voor hun gebrek aan inzet tegen de moorddadige ADF-rebellen. Alsof ebola in oktober 2014 al woedde. De epidemie is pas op 1 augustus 2018 uitgeroepen, terwijl het ADF-debacle toen al bijna 4 jaar bezig was! En dan die zelfopofferende toon: “we hadden in ons budget geen centiem voor het weerwerk tegen ebola, maar we stellen al onze middelen ter beschikking van de overheid in haar strijd tegen ebola”. De mensen rondom mij, die weten dat MONUSCO per dag 2,7 miljoen euro kost, schudden met het hoofd als ze dergelijke uitspraken lezen.

UPDATE 15 oktober 2018

Met drie nieuwe gevallen in Beni en vier overlijdens (met inbegrip van de drie nieuwe gevallen) blijft het virus maar zijn moordende pad verderzetten: 139 doden op 214 besmettingen. Daarmee stijgt het sterftecijfer weer naar 65%.

Het Ministerie van Gezondheid toont fier de statistieken van het aantal oproepen voor mogelijke besmettingen en geeft er als uitleg bij: de grafiek toont de verhoging van het aantal oproepen in de stad Beni, wat wijst op een verbetering in het toezichtsysteem en op een betere samenwerking met de gemeenschap die steeds vaker beroep doet op de urgentieteams. Zelf ben ik daar toch niet zo gerust in. Als het aantal gevallen stijgt door de chaos van de aanval zal ook zonder een wijziging in de houding van de bevolking het aantal oproepen stijgen. Ik zou niet weten hoe je die verbeterde samenwerking hieruit kan aflezen als je die niet kan uitdrukken in een % van het aantal reële gevallen.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Toename van het aantal oproepen tot interventie van de urgentieteams in Beni

 

UPDATE 14 oktober 2018

Wat een opluchting dat het gerucht van gisteren niet werd bevestigd! Maar dat wil niet zeggen dat alle gevaar geweken is. Wel integendeel. Gisteren werden in het ebolabehandelingscentrum van Butembo tenten bijgezet om de opvangcapaciteit te verdubbelen. Dat doen ze niet omdat ze denken dat het ergste voorbij is…

De statistieken tonen aan dat het virus zijn gang blijft gaan: met 4 nieuwe bevestigde gevallen en 5 overlijdens komen de totale cijfers nu op 211 besmettingen en 135 dodelijke slachtoffers tegen 55 genezingen (één extra vandaag).

Over de weerstand van de bevolking tegen het ebolateam hebben onderzoekers vorige week in The Lancet een rapport uitgebracht. Het zijn de resultaten van een enquête die in augustus al werd gehouden. Ik heb de grafiek vertaald en de kleuren aangepast om beter te zien wat wenselijk is (groen) en wat moet worden vermeden (rood). Misschien denk je dat het rood nog wel meevalt. Maar als je erover nadenkt begrijp je wel dat zelfs als maar 10% van de mensen in het rood zitten, hun gedrag zeer ernstige gevolgen kan hebben en de definitieve uitschakeling van het virus voor lange tijd kan uitschakelen. Dat is wat in 2014-2016 in West-Afrika is gebeurd. Hopelijk krijgt dat scenario in Noord-Kivu geen kans! Maar ik  vrees dat, moest men in Beni deze enquête vandaag overdoen, dat er meer rood zou verschijnen, in plaats van minder. Dat is één van de redenen waarom Beni nu Mabalako, het oorspronkelijke epicentrum van de epidemie, heeft voorbijgestoken in termen van aantal bevestigde gevallen (73 in Beni en 71 in Mabalako).

© The lancet

Hoe groot zijn de weerstanden bij de bevolking?

UPDATE 13 oktober 2018

“Maar” twee nieuwe bevestigde gevallen in het rapport van vandaag (dat de situatie van gisteren beschrijft) en geen overlijdens: nu zijn er dus 207 besmettingen geteld waarvan 130 patiënten zijn gestorven. Maar er doen geruchten de ronde dat er vandaag in Beni zomaar even 17 nieuwe gevallen zouden zijn opgetekend. Die zouden dan in het rapport van morgen komen. Maar ik probeer al sneller te weten te komen of het waar is, want dat zou wel eens een voorbode kunnen zijn van een gevaarlijke doorbraak.

De minister van Gezondheid heeft toegegeven dat de meerderheid van de nieuwe gevallen van de maand oktober geen contacten zijn van gekende gevallen. Eigenlijk zou ik moeten zeggen: geen gekende contacten van gekende gevallen. Want de onderzoeksteams zijn er door alle verstoringen van de voorbije weken onvoldoende in geslaagd om de oorsprong van elke besmetting te reconstrueren, zodat ze vandaag niet voor elk geval met zekerheid kunnen zeggen of het om een gekende besmettingslijn gaat, dan wel om een nieuwe. Het is daarom van groot belang dat ze alsnog inspanningen doen om dat te weten te komen.

De minister heeft daarom zijn strategie bijgesteld om de weerstand bij de bevolking in te dijken en korter op de bal te kunnen spelen. Eindelijk stelt hij multidisciplinaire ploegen samen met een diversiteit aan competenties die veel beter op alle mogelijke situaties zullen kunnen inspelen. Bovendien heeft hij de stad Beni ingedeeld in 18 operationele zones, en elke zone beschikt nu over zijn eigen weerwerkteam dat bij het minste alarm kan uitrukken.

UPDATE 12 oktober

Grote opschudding vandaag: er is een bevestigde ebolabesmetting onder het MONUSCO-personeel in Beni. Dat is alleszins een passende herinnering dat niemand buiten schot blijft.

Het gaat om een loodgieter van de klusjesdienst van de Congolese nationaliteit die bij een traditionele genezer op consultatie was gegaan kort nadat daar een patiënt was langs geweest die nadien positief testte voor ebola. Hij werd meteen opgenomen in het ebola behandelingscentrum. Het hele hoofdkwartier van de blauwhelmen diende te worden ontruimd voor een grondige ontsmetting. Al zijn collega’s worden morgen gevaccineerd. Voor alle zekerheid krijgen ze ook allemaal 21 dagen betaald verlof (de maximale incubatietijd).

Ook vandaag tikt de teller verder: 5 nieuwe bevestigde gevallen, 5 nieuwe overlijdens, een nieuwe genezing brengen de cijfers op 54 genezingen en 130 doden op 205 besmettingen. Het aantal gevaccineerden loopt op tot 16.200 terwijl stalen van 32 verdachte zieken worden getest in het ebolalab. Nu de doorstart van het virus bewezen is, schat de Wereldgezondheidsorganisatie in dat de uitbraak minstens nog 3 tot 4 maanden zal moeten worden bestreden om ze onder controle te krijgen. Dat betekent ook dat de mogelijkheid erin zit dat deze uitbraak, die nu al de vierde grootste is op de tien uitbraken in Congo, de grootste van allen wordt. Dat record staat nu op 318 besmettingen en was de allereerste uitbraak in Yambuku in 1976.

UPDATE 11 oktober

Maandag dacht ik dat we tegen het weekeind aan 200 besmettingen zouden komen. Het gebeurt nog sneller dan ik inschatte: donderdag, vier dagen later is het al zover. Met weer 6 nieuwe bevestigde gevallen erbij (waarvan 5 in Beni) en 3 overlijdens, staan de cijfers nu op 200 besmettingen en 125 doden. In de laatste zeven dagen zijn er 35 nieuwe besmettingen vastgesteld, waarvan 29 in Beni. De aanvallers van de stad hebben het virus flink geholpen. We weten nog altijd niet wie dit zijn. Het leger beweert dat er een nieuwe rebellengroep is ontstaan, maar rebellen vechten voor een doel, en er is nog altijd geen enkele eis bekendgemaakt. Zolang die moorden onverklaard blijven, denken de mensen dat de daders zich binnen het officiële leger zelf bevinden en daar dubbel spel spelen.

Het ministerie gaf vandaag de officiële versie van het incident van gisteren: de familie van de overleden vrouw had gevraagd dat één van hen de lijkwagen zou mogen besturen en dat 5 anderen de beschermende uitrusting zouden mogen dragen om de kist ten grave te dragen. Het team van de riposte had ingestemd, op voorwaarde dat de lijkwagen zou worden gevolgd door een politiewagen.

Op weg naar het kerkhof veranderde de chauffeur van de lijkwagen plots van route en begaf zich met grote snelheid naar het huis van de overledene. Daarop heeft een groep jongeren meteen de politie, die in de achtervolging was gegaan, verjaagd. Later die dag zijn ze tot inkeer gekomen en hebben ze de 5 familieleden toegestaan om de afgestorvene op het kerkhof te gaan begraven.

De dag erop hebben verschillende familieleden zich spontaan aangeboden voor vaccinatie. Ze hebben verzekerd dat niemand de kist noch de zak heeft opengemaakt. De wijkbewoners hebben een spoedvergadering belegd en hebben een verklaring afgelegd waarin ze hun excuses aanboden aan het ebolateam. De jongeren hebben beloofd dat dit niet meer zaal gebeuren in hun wijk.

Tot daar de officiële versie. Het klinkt allemaal wat afgeborsteld. In werkelijkheid blijven veel mensen weerstand bieden.

UPDATE 10 oktober

De reeks gaat onverminderd verder. Er zijn vandaag weer 6 nieuwe besmettingen gemeld in Beni. Drie van hen zijn gestorven zonder ooit bekend te zijn gemaakt bij het team van de riposte. Die kunnen dus veel andere personen hebben besmet. Er is ook een vierde persoon overleden, en twee zijn genezen. Dat brengt de cijfers naar 122 sterfgevallen op 194 besmettingen en 53 genezingen. Het aantal nieuwe personen in onderzoek blijft boven de 20.

Er is op dit moment een parlementaire informatiemissie in Beni, om zich te informeren over de aanvallen en daar dan in Kinshasa verslag over uit te brengen. En wellicht zo hun geweten te sussen. Want van eerdere parlementaire informatiemissies hebben we nooit enig resultaat van betekenis gezien. Wat nuttig zou zijn is een parlementaire onderzoekscommissie, die ook verantwoordelijkheden kan uitspitten en aanklagen, maar dat werkt uiteraard alleen maar als je een sterk parlement hebt, en niet dat zootje makkelijk om te kopen broodstemmers.

Drie van hen hebben zich publiekelijk laten vaccineren om de sensibilisering mee te ondersteunen. Jean-Chrystostome Vahamwiti, één van hen, gaf daarbij de volgende commentaren: “Ik kreeg mijn eerste vaccin zowat 50 jaar geleden al. Niet te geloven dat er in 2018 nog mensen zijn die daarvoor op de vlucht slaan. Dat ligt niet in de culturele aard van de Nande, wij zijn een beschaafd volk. Van aids werd vroeger verteld dat het om een ingebeelde ziekte ging, om slippertjes te ontmoedigen. De gevolgen op het vlak van verlies aan mensenlevens waren niet te overzien. Als er iemand denkt dat het vaccin tegen het ebolavirus een gevaar inhoudt, moet die meteen onder psychiatrische controle worden geplaatst.

Wat denkt u? Zou het u kunnen overtuigen?

De mensen van Beni blijkbaar niet. Vanavond circuleerde dit bericht op whatsapp: “de familieleden van een patiënt die aan ebola is bezweken hebben zijn lijk geroofd en hebben het naar hun huis gebracht. Het ebolateam heeft daarop een strenge beslissing moeten nemen. Geen kwestie meer van nog tijd te verliezen met onderhandelen met mensen die weigeren het gevaar van het virus in te zien ernaar te handelen. We zitten dus nu in Beni stad met een biologische bom door dit idiote gedrag.”

Wat die strenge beslissing dan is, werd niet meegedeeld. Dat lezen we dan wellicht morgen in het officiële verslag van het ministerie.

UPDATE 9 oktober

Nu is er niet meer de minste twijfel: het ebolavirus is aan zijn doorstart bezig. Vandaag zijn er weer zeven nieuwe gevallen opgetekend, waarvan zes in Beni. Drie van hen zijn kinderen, behandeld in éénzelfde gezondheidscentrum, die begraven werden zonder toezicht. Dat betekent dat er nu 118 overlijdens op 188 besmettingen staan geboekstaafd. Gelukkig gaat het vaccineren door: er zijn weer 6.480 dosissen ingevlogen en intussen staat de teller op meer dan 15.000 inentingen.

Bovenop de stijgende tendens zijn er nog andere redenen tot ongerustheid: zo duurt het 5 tot 7 dagen gemiddeld eer een zieke die symptomen begint te vertonen, wordt opgenomen. Dat betekent dat minstens vijf dagen lang de overzetting van het virus vrijwel ongehinderd kan verdergaan. Die periode moet absoluut kunnen worden ingekort!

Bron: sociale netwerken

Traditionele chefs offeren hanen en een geit aan de voorouders in het Kivumeer

Ook zijn er een dertigtal begrafenissen geweest van verdachte overlijdens, die niet konden worden bevestigd en waarvan de mogelijke contacten dus ook niet worden opgevolgd. Hoogst verontrustend.

In Goma namen de traditionele chefs van het zuiden van Noord-Kivu op een bijeenkomst zelf een initiatief. Ze offerden 6 hanen en een geit aan de voorouders door hun bloed in het Kivumeer te laten vloeien. Ook al trekken wij onze wenkbrauwen op bij het te verwachten resultaat, toch mag de impact ervan op de mensen niet worden onderschat. De chefs zouden zoiets nooit doen moest ebola niet echt zijn. Dat is dus de belangrijkste boodschap: de chefs treden in actie, dus de vijand, het ebolavirus, is een reële bedreiging. Hun ritueel is daarom van zeer groot belang en wordt wijd gecommuniceerd.

UPDATE 8 oktober

Weer 4 nieuwe bevestigde gevallen, waarvan 2 in Beni en 2 in Butembo. Twee nieuwe overlijdens ook, verdeeld over dezelfde steden. Dat wil zeggen dat nu 115 van de 181 besmette mensen zijn gestorven. De opstoot van nieuwe besmettingen zet zich dus verder. Aan dit tempo schieten we tegen het einde van de week voorbij de 200 besmettingen. Niet echt een verrassing, maar wel een bron van grote ongerustheid.

Zelf was ik vandaag in Beni de hele dag. Toen we om kwart voor vijf in de late namiddag Beni verlieten, was de controlepost waar iedereen hoort handen te wassen en temperatuur te laten meten, al verlaten. Voor het ministerie van Gezondheid is de toename van het aantal verdachte gevallen in Beni het resultaat van verscherpt toezicht op de bevolking. Dan toch niet door die controlepost!

Zo ziet de grafiek van een doorstartende epidemie eruit. Van de verhoopte afvlakking van de curve, die de WGO een paar weken geleden voorzichtig aankondigde, is niets meer te merken.

De incidenten met het ebolateam blijven zich opstapelen. In de wijk Ngongolio van de stad Beni begaf het team zich naar het kerkhof voor een waardige en beveiligde begrafenis van een nieuw ebolaslachtoffer. Plots dook een groep verhitte jongeren op voor de terreinwagen met de kist. Ze zijn erin geslaagd de kist eruit te sleuren en open te wrikken, roepend dat de kist geen lichaam bevat, dat ebola een grote leugen is.

Bron: Sociale netwerken

 

Toen de biohasard bag met een lichaam erin zichtbaar werd, deinsde de snel aandikkende massa toeschouwers achteruit. Niemand durfde de zak openmaken. De twijfel sloeg toe. Dat heeft aan de experten van het team toegelaten om het stoffelijk overschot weer veilig aan boord van het voertuig te nemen, voor de ogen van de perplexe, nu gekalmeerde menigte.

De stedelijke overheid reageerde snel op het incident. De burgemeester tekende meteen een besluit dat aan het ebolateam afdwingbare rechten geeft om alle nodige maatregelen te nemen die de besmettingsketen kunnen doorbreken, in het belang van de bevolking.

Al wie het team van de riposte nog een strobreed in de weg legt, zal schuldig worden bevonden aan rebellie en op staande voet worden aangehouden. Burgemeester Nyinyi Bwanakawa: “We eisen dat iedereen de maatregelen van het response team respecteert (handen wassen, geen handen schudden,…). Het ebolateam moet vrije toegang krijgen tot alle verdachte zieken om stalen te kunnen nemen zonder dat de familie daarover moet gaan ruziën.  Het is merkwaardig dat iedereen bereid is te geloven dat iemand door vergiftiging is gestorven zonder enig onderzoek, terwijl de gratis  analyse van een staal toelaat om de ware doodsoorzaak vast stellen. De politie zal dus niet alleen ingrijpen om het team in staat te stellen een staal van het lichaam te nemen voor onderzoek, maar ook en vooral om de leiders van dit verzet, die beschuldigd zullen worden van rebellie, te arresteren.”

Of dit een goede wending is, durf ik betwijfelen. Rebellie is in de context van Beni een wel erg beladen woord en verbreedt in één klap de al wijd gapende kloof tussen bevolking en overheid. Ik begrijp niet hoe de WGO met al haar ervaring er niet in slaagt om werkmethodes uit te werken, samen met lokale sociologen, psychologen en mensenkenners, om in dialoog te gaan met de bevolking, eerder dan de logica van agressie en tegenagressie aan te nemen. Een geweldspiraal voeden klinkt inderdaad steeds meer als een scenario voor een ‘perfect storm’. De fout die ze maken is om de dialoog te scheiden van de acties van het ebolateam. De capaciteit tot dialoog, conflictpreventie en -beheersing moet verankerd zijn in de operationele teams, op het terrein. Men kan zo nog tientallen dialoogsessies organiseren in een conferentiezaal, terwijl de echte heethoofden zich op het terrein bevinden. Het is heus geen toeval dat de adjunct burgemeester Modeste Bakwanamaha weken geleden al zijn bezorgdheid uitdrukte dat het operationele team niet weet hoe zich te gedragen tegenover een verhitte bevolking. En toch trekt niemand daar blijkbaar de juiste lessen uit.

 UPDATE 7 oktober

Steeds meer gevolgen van de chaos van twee weken geleden komen bovendrijven. Gelinkt aan de 5 nieuwe gevallen van gisteren in Beni, werden drie andere gevallen opgespoord van overledenen die vermoedelijk aan ebola zijn bezweken en stiekem werden begraven, zonder beschermende maatregelen. Er zijn ook twee nieuwe gevallen bevestigd, waarvan één in Beni en de andere in Butembo. Twee bevestigde gevallen zijn overleden, één in Tchomia (Ituri) en één in Beni. Dat verandert de cijfers als volgt: 113 overlijdens op 177 besmettingen en 50 genezingen (eentje extra vandaag).

Het is ontzettend moeilijk voor een onafhankelijke journalist om in deze ebolacontext de resultaten van onderzoeksjournalistiek gepubliceerd te krijgen. Merveille Saliboko wou meer te weten komen over de drijfveren van parlementslid Mbindule achter zijn boude uitspraken en de virulentie waarmee zijn politieke tegenstanders hem blijven aanvallen. Maar geen enkele radio noch website was geïnteresseerd. “Wij mogen niet het risico lopen onze subsidies van de ebolapot te verspelen door de naam van Mbindule te laten vallen! Het hele ebolateam is daar hyperallergisch aan. Sorry, we kunnen je niet publiceren…”.

Gelukkig dat er nog echt onafhankelijke media bestaan. Zoals Mo* bijvoorbeeld. Ik maak dan ook graag ruimte vrij voor Merveille als gastblogger. Wekenlang spookte dit artikel door zijn hoofd en na vele interviews en aftoetsen van hypotheses, staat het nu online:

Ebola, enjeu politique en RDC

UPDATE 6 oktober

De groeicurve van het aantal besmettingen wordt vandaag een stukje steiler: 5 nieuwe besmettingen, allemaal in Beni, ongetwijfeld het gevolg van de veelvuldige moordaanslag van 22 september en het tijdelijk stilvallen van de riposte. Het is van 21 augustus geleden dat zich dit nog eens heeft voorgedaan en we dachten dat dit nooit meer zou gebeuren. Dat klinkt dus als een heropflakkering van het virus. Er zijn ook twee overlijdens, waarvan één in Butembo: 108 doden op 172 besmettingen geeft een sterftegraad van 63%. In totaal werden 56 patiënten behandeld met één van de nieuwe medicijnen, en daar zien we een heel ander beeld: van de 56 behandelde patiënten zijn er 27 genezen verklaard en 14 gestorven, terwijl de resterende 15 nog in behandeling zijn. Op de 41 patiënten waarvan we de uitkomst kennen zijn er dus 14 gestorven, dat is 34%. Of, afgerond: zonder behandeling sterven 2 op 3 mensen, met behandeling nog 1 op 3. De medicijnen redden dus één derde van de anders ten dode opgeschreven zieken.

Dat is mooi, maar eigenlijk nog steeds beangstigend. Het virus is zo destructief dat het op zeer korte tijd zoveel schade kan aanrichten dat voor één patiënt op drie niets meer kan baten. Dat benadrukt nogmaals het grote belang om verder onderzoek te blijven doen naar strategieën ter preventie. En dan komen we weer uit bij de vraag die parlementslid Mbindule nog altijd doet mokken dat hij niet wordt begrepen.

Hij stelde luid de vraag naar de oorsprong van het virus en kreeg van niemand antwoord, zelfs niet van de minister. Voor hem redenen genoeg om te blijven volhouden dat ze iets te verbergen hebben en dat ze zijn recht op parlementaire controle niet ernstig nemen.

Tot Dr. Jean-Paul Mundama van ’t weekend op een persconferentie zo verstandig was om eropin te gaan, zonder de naam van de député te vernoemen. Hij verwees naar een Afrikaanse rat die in galerijwouden leeft. Dat zijn lintvormige wouden die langs rivieroevers groeien en zo een grensoverschrijdend netwerk vormen waardoor de ratten, die een gezonde drager van het virus kunnen zijn, de ziekte over grote afstanden kunnen verspreiden.

Eigenlijk is de wetenschap er nog steeds niet met zekerheid achter gekomen wat het natuurlijke reservoir is van het levende virus. Meest van al worden vleermuizen vernoemd. De Wildlife Conservation Society doet er onderzoek naar omdat de populatie van mensapen de voorbije jaren erg geleden heeft onder voorgaande ebola-uitbraken. En haar onderzoek is uiteraard ook voor de menselijke geneeskunde van groot belang.

© Sarah Olson/WCS

De hamerkopvleermuis wordt onderzocht op haar rol als natuurlijk reservoir van het ebolavirus

Sarah Olson van WCS spitst haar onderzoek in Congo toe op de hamerkopvleermuis, een hoogst merkwaardig schepsel dat je op de foto vreemd aanstaart. Het virus heeft geen vat op de vleermuis maar blijft erin overleven. De vraag is hoe het virus nu wordt overgedragen naar andere zoogdieren. De mens die een vleermuis slacht voor consumptie, kan ongetwijfeld vlot besmet geraken. Maar het zou wel eens kunnen dat er snellere en gevaarlijkere manieren zijn, via de urine en de uitwerpselen en zelfs via een stuk fruit waar een vleermuis een hap uit beet en op de grond liet vallen en dat dan door een kind wordt opgeraapt en opgegeten. Je moet haar verhaal zelf maar eens beluisteren, in het Engels, in een podcast van Mongabay.

UPDATE 5 oktober

Van deze ebola-uitbraak was lange tijd gevreesd dat hij op een bepaald moment een steile vlucht zou nemen. Ook al zijn er al vele incidenten geweest die dat mee hadden kunnen bewerkstelligen, toch is die explosieve doorbraak er niet gekomen. Een snelle bedwinging, zoals de vorige uitbraak in West-Congo is het evenmin geworden. Als je de grafiek bekijkt, zie je een zeer geleidelijke maar vastberaden stijging, die niet de minste intentie vertoont tot verminderen. En dat op zich is beangstigend. Want het geeft het gevoel dat het virus niet verzwakt, integendeel zelfs mogelijk kracht opbouwt om alsnog die gevreesde doorbraak te plegen.

In de periode van 14 tot 21 september zag het er goed uit: er was een afvlakking van de curve van de nieuwe gevallen en het aantal verdachte gevallen per dag werd kleiner en vertoonde veel minder bokkensprongen. Maar dan kwam de moordende aanslag op Beni, gevolgd door de volkswoede en de stakingen en dat heeft voor het virus nieuwe kansen gecreëerd, die je zo kan aflezen in de blauwe grafiek (nieuwe besmettingen), terwijl de groene (aantal verdachte gevallen in onderzoek) weer begint te dansen. De komende tien dagen zullen wellicht beslissend worden, als er geen nieuwe aanvallen de strijd tegen ebola komen doorkruisen. Dat gevaar blijft zeer reëel. Zowel gisteren als vandaag was er een aanval op Oïcha, een stadje zowat 60 kilometer ten noorden van Beni. Steeds meer mensen vluchten van daaruit richting Beni.

De cijfers van vandaag staan al aangevuld op de grafieken: twee nieuwe bevestigde gevallen, waarvan één in Beni en de andere in Butembo, maar overgekomen vanuit Beni. Geen nieuwe overlijdens, wel een nieuwe genezing. Dat geeft 106 overlijdens op 167 besmettingen en 47 genezingen, een sterftegraad van 63,5 %. Door het systematisch gebruik van de recent uitgebrachte medicijnen zie je dus het sterftecijfer gestaag zakken, wat er op wijst dat alsmaar meer zieken de ziekte overleven. Dat zie je ook duidelijk aan de afvlakking van de zwarte curve van de overlijdens, terwijl de blauwe curve van de nieuwe besmettingen maar blijft stijgen.

De minister heeft begrepen dat de gemoederen voor een deel zullen kunnen worden bedaard door al die herrie over het financieel beheer van de strijd tegen ebola de kop in te drukken. Nogal wat verdachtmakingen gaan in de richting van medisch personeel dat zich verrijkt dankzij de ellende van de ebolaslachtoffers en vermoedens dat hier, zoals in alle andere sectoren, volop misbruik wordt gemaakt van “opérations retour”, dubbele loonlijsten of spookwerknemers op de loonlijsten. Vandaag kondigde hij nieuwe procedures aan die een grotere transparantie en traceerbaarheid moeten garanderen van de financiële middelen die ter beschikking worden gesteld van de nationale kaders en lokale dienstverleners. Het bedrijf Blue Square heeft een computerprogramma ontwikkeld dat aan controleurs toelaat om op eenvoudige tablets de precieze identiteitsgegevens en geografische locatie van elke dienstverlener re registreren. Dat maakt het mogelijk om snel na te gaan of eenzelfde persoon niet werd opgenomen op de loonlijst van andere organisaties die betrokken zijn bij het weerwerk tegen het virus. Zo kunnen dubbelbetalingen meteen worden opgespoord en uitgesloten.

Het gebruik van mobiel bankieren via smartphones is in Noord-Kivu al wijd verbreid onder de stedelijke bevolking en de meeste dienstverleners verkiezen die betalingswijze omwille van haar veilig karakter. Maar ze laat meteen ook toe om veel preciezer toe te zien op de geldstromen.

Intussen zijn al 2.000 medewerkers digitaal geregistreerd en worden 1.432 onder hen al via mobile banking betaald. Weer een goed doordachte aanpak van de minister van Gezondheid, die uitstekend werk verricht om de rust en de eensgezindheid in de strijd tegen de gevaarlijke onzichtbare vijand terug te brengen.

UPDATE 4 oktober

Vanavond krijgen we de cijfers vroeg binnen. Weer een persoon genezen, nu al 47 in totaal, maar wel drie bevestigde nieuwe gevallen, waarvan twee in Beni.
Opvallend is ook het aantal verdachte gevallen dat klimt naar 24 waarvan 16 in Beni: de gevolgen van de aanval  van 12 dagen geleden en de daaropvolgende staking laten zich nu in de cijfers lezen. De kans is groot dat de komende dagen dus ook het aantal bevestigde gevallen zal toenemen.

Terwijl in Vlaanderen de Pano-reportage van Stijn Vercruysse over bushmeat in Congo veel stof doet opwaaien, maken de mensen die de laatste grote apen van Congo beschermen in Oost-Congo zich zorgen over de ebola-dreiging. Het virus zet zich even vlot over van mens naar aap als omgekeerd. Mensapen blijken er bijzonder gevoelig aan te zijn, waardoor hele populaties op korte tijd kunnen uitgeroeid geraken. In de vier laatste decennia heeft ebola een derde van de wereldpopulatie van chimpanzees en gorillas gedood, waarvan er vandaag minder dan respectievelijk 300.000 en 95.000 overblijven.

Ik durf over deze vrees voor het lot van de primaten niets te zeggen aan mijn collega’s. Hun reactie is voorspelbaar: we weten al langer dat voor het Westen levens van dieren belangrijker zijn dan die van mensen. Kijk maar hoe ze nu al vier jaar lang schouderophalend toekijken op de niet aflatende stroom slachtpartijen in en rond Beni. Dat ze nu komen ebola bestrijden is niet omdat ze zo inzitten met Congolese levens, maar omdat ze bang zijn dat het virus zou uitbreken tot bij hen in het Westen. Ik hoor het hen al zeggen. Vanuit hun oogpunt gezien is dat ook verstaanbaar. Zeker ook als je weet, zoals de reportage overduidelijk toont, dat zijzelf heel weinig geven om een apenleven, ongeveer even weinig als de Vlaming om het konijn dat in zijn stoofpot samen met de pruimen staat te pruttelen, zoals Stijn het verwoordde.

Het dichtst bijzijnde gorillareservaat ligt op 66 kilometer in vogelvlucht ten zuidwesten van Butembo, vier en een half uur met de wagen: het natuurreservaat van Tayna. Daar werd een paar jaren terug GRACE gebouwd, het Gorilla Rehabilitatie en Conserveringseducatiecentrum. In dat reservaat overleven nog 300 Grauer’s gorillas, zowat 8% van de resterende populatie. Veel bezoekers zullen ze daar niet krijgen, want het ligt in volle mai-mai gebied, en als die even langskomen, dan is het niet uit dierenliefde. Ik ben er dus nog nooit geweest en zal er wellicht ook nooit geraken, te oordelen naar de alsmaar verslechterende veiligheid in het binnenland. Maar wetenschappers zeggen dat de primatenpopulaties in Noord-Kivu door stroperijen intussen zo zijn uitgedund dat het virus niet de kans zou krijgen om grote schade te veroorzaken. Wat een cynische vaststelling: door het stropen zijn de overlevende apen nu beter beschermd tegen ebola!

UPDATE 3 oktober

Een medewerker van het Rode Kruis team kon me vandaag bevestigen dat bij het incident gisteren de kist van de overleden vrouw niet open was geweest en er dus ook geen besmetting kon zijn geweest. Wat een geruststelling! In overleg met de familie werd ze vandaag onder politiebewaking in alle rust begraven.

Politici werden opgetrommeld om tegengewicht te bieden aan de desinformatie. Negen provincieraadsleden hebben eerst een bezoek gebracht aan het oorspronkelijke epicentrum van de uitbraak in Mangina, waar nu nog slechts één patiënt wordt verzorgd. Daarna zijn ze doorgereisd naar Beni, en daarna Butembo. Hier hebben ze zich laten vaccineren. Ze deden een publieke oproep om geen geloof te hechten aan de praatjes van sommigen (zonder iemand bij naam te noemen).

«We mogen onze bevolking niet laten bedotten. In Butembo zijn er vele  vijanden die de dood van onze bevolking willen. Om te tonen dat wij dat niet willen, zijn we naar hier gekomen om ons te laten vaccineren. Wij zijn de vertegenwoordigers van het volk en wij moeten het voorbeeld geven. De mensen moeten goed beseffen dat ebola wel degelijk bestaat», verklaarde provincieraadslid voor Butembo, Simon Kazungu.

Vandaag waren we mede-organisator van de internationale dag van de koffie in Butembo. De officiële datum is eigenlijk 1 oktober maar in Butembo werken vele dingen met vertraging. Het belangrijkste is dat alle koffie-actoren elkaar kunnen ontmoeten om van gedachten te wisselen en dat hangt niet af van een datum maar van ieders beschikbaarheid. Om meer gewicht te geven aan het gebeuren hadden we de stadsburgemeester gevraagd om de conferentie plechtig te openen. Maar hij stuurde zijn divisiehoofd. Die wist te melden dat de burgemeester verhinderd was door een nieuw bezoek van de gouverneur van Noord-Kivu. Julien Paluku Kahongya is een oud-burgemeester van Butembo en moet dus met de nodige égards worden onthaald. Ook hij heeft zich laten vaccineren en dat uitgebreid laten documenteren in een fotoshoot die nu de ronde doet op de sociale netwerken.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Gouverneur Julien Paluku Kahongya laat zich vaccineren voor de ogen van de camera

Hij heeft uitgebreid tijd genomen om in te gaan op de houding van parlementslid Mbindule, die overigens voor hij werd verkozen nog raadgever is geweest van de gouverneur.

“We moeten ons schamen om de bevolking te vertellen dat Ebola een uitvinding van de Congolese staat is, alsof het in Guinee en Sierra Leone, waar duizenden mensen aan deze ziekte zijn gestorven, ook steeds om de centen draaide. De volksvertegenwoordiger werd gevaccineerd, maar laat de bevolking in totale onwetendheid achter, waardoor jongeren nu de lijken van Ebola aanvallen. Ik nodig u uit om de strikte regels van hygiëne te respecteren om deze plaag te vermijden,” zei hij.

J. Paluku zei dat het zijn plicht is om informatie over de ebola-epidemie die voor politieke doeleinden wordt  verdraaid aan de kaak te stellen.  “Ik ben er trots op een zoon van Butembo genoemd te worden. Wij, de intellectuelen van deze stad, moeten alle andere zonen van Butembo die onze universiteiten in de regio willen devalueren, aan de kaak stellen. Het is onvoorstelbaar dat in volle 21e eeuw, een inwoner van bij ons die academische diploma’s heeft behaald, erin slaagt om het bestaan van ebola te ontkennen of gelooft dat het in Beni of Butembo is dat dit virus is gelanceerd voor politieke doeleinden.”

Een nieuw bevestigd geval in Beni brengt het totaal aantal besmettingen nu op 162. We mogen ons verheugen op een nieuwe genezing, nu 46 overlevers in totaal. Weer 17 verdachte gevallen worden onderzocht. Onder hen geen enkel in Butembo.

UPDATE 2 oktober

Gelukkig! De verdachte gevallen in Oeganda zijn negatief! De twee Congolezen die daar waren opgemerkt hadden inderdaad wel deelgenomen aan een begrafenis aan de andere oever van het Albertmeer, maar het ging absoluut niet om een ebolageval. Oeganda kan weer even bekomen van de paniek, maar moet wel alert blijven!

In Butembo wordt het  verhaal alsmaar ingewikkelder. De vrouw die door parlementslid Mbindule werd verborgen gehouden tot hij inzag dat ze wel erg ziek was geworden en hij zelf het ebolateam tot haar heeft geleid, is gisteren gestorven.  Vandaag zou ze worden begraven. Maar dan circuleert plots deze vreemde tekst op de sociale media: Groot schandaal in Butembo. Het ebolateam is deze namiddag rond 14u aangevallen door de bevolking. Het team werd betrapt op het kerkhof van Ngese waar ze deden alsof ze de dame gingen  begraven die in contact was met Mbindule. Door de waakzaamheid van de bevolking kwamen we er achter dat in de doodskist enkel lakens en stenen zaten, wat meteen aanleiding gaf tot een psychose. Twee leden van het team werden ernstig gewond. De politie heeft hen kunnen bevrijden door in de lucht te schieten.

Vanavond kwam dan een bericht van een gekend journalist van een lokale radio. Hij had alles nagetrokken en volgens hem stond er een groep mensen het ebolateam op te wachten op het kerkhof. Die wisten dus duidelijk wat er ging gebeuren. Ze hebben het team aangevallen, twee Rode Kruismedewerkers vastgehouden en bedreigd dat ze levend verbrand zouden worden, en ze probeerden ook het lijk van de vrouw uit hun handen te rukken. Daarop heeft de burgemeester er een politieteam op afgestuurd, dat er is in geslaagd om het lichaam te recupereren. Maar de vrouw werd dus nog steeds niet begraven. Hoeveel nieuwe besmettingen zal dit weer hebben opgeleverd? Is dit gebeurd in opdracht van het parlementslid of niet?

Rond 22 uur vanavond weer een bericht: Dringend! Een jeep vol soldaten is net aangekomen op het kerkhof van Kitatumba. Ze doorzoeken het hele kerkhof met een zaklamp terwijl wij ze vanuit de verte observeren. Wat komen die op dit uur op een kerkhof zoeken?

Het wordt er dus zeker niet rustiger op, en dat zal de perceptie van de mensen weer in alle richtingen sturen.

De vrouw waar ik het over had, staat vandaag in de statistieken: 1 overlijden, maar geen  nieuwe gevallen: 106 doden op 161 besmettingen en 18 verdachte gevallen in onderzoek. Meer dan 13.500 mensen gevaccineerd.

UPDATE 1 oktober

Twee maanden geleden sloeg het nieuws van een nieuwe ebola-uitbraak in Noord-Kivu in als een bom, amper een week nadat de vorige uitbraak in West-Congo was afgesloten verklaard. Er is nog geen vooruitzicht op afsluiting deze keer. Integendeel, we houden onze adem in voor wat er morgen weer gaat gebeuren. Het kan echt nog alle kanten uit.

Het verhaal van parlementslid Mbindule neemt steeds raardere wendingen. De media pikken het alleszins gretig op. Vandaag heeft hij ontkend dat hij een ‘contact’ is, dus dat hij de zieke vrouw zou hebben aangeraakt. Hij zegt dat enkel maar zijn auto werd gebruikt om haar te vervoeren omdat ze weigerde in de ambulance te stappen. Zijn auto werd nadien gedesinfecteerd door het ebolateam, maar hij heeft er sindsdien niet meer mee gereden. Hij ontkent ook dat hij de vrouw zou hebben verborgen. Volgens hem zijn dat allemaal leugens die de minister verspreidt omdat hij weet wat voor een actieve parlementariër Mbindule, volgens eigen zeggen, wel is op het vlak van parlementaire controle. Als hemorragische koorts en kieskoorts elkaars pad kruisen, krijg je vreemde toestanden. De vrouw in kwestie is vanavond laat gestorven en zal daarom pas morgen in de statistieken verschijnen. Hopelijk laat het de ‘honorable’ (zoals hier elk parlementslid wordt aangesproken) toch niet ongevoelig. Het zijn weinig eerbare daden die hij heeft gesteld.

Het ebolateam zelf heeft de balans opgemaakt van de gevolgen van de algemene staking die in Beni vorige week werd afgeroepen uit protest tegen de zoveelste dodelijke moordaanslag. Labos konden geen testen meer doen. De controles bij het binnen- en buitengaan van de stad konden niet worden uitgevoerd. In totaal kregen 243 contacten van 2 nieuwe bevestigde gevallen hun vaccin met enkele dagen vertraging toegediend: dat kan het verschil maken tussen leven en dood!

Het duurt verdacht land eer we nieuws krijgen over de twee verdachte gevallen in Oeganda. In Bunia zijn er ook twee in onderzoek. Alle vier zijn ze gelinkt aan de dame die aan de oever van het Albertmeer is gestorven. Mochten die allemaal bevestigd worden, krijgen we een nieuwe geografische uitbreiding van de ziekte. Oeganda zou er ook een zware terugslag van krijgen, gelet op het belang van het toerisme voor het land. Toeristen zullen hun gepland bezoek ongetwijfeld massaal afzeggen.

Ik vernam vandaag dat de mensen die het vaccin krijgen er echt vier, vijf dagen lang slecht bij lopen. Dat draagt natuurlijk bij tot al het negatieve dat de mensen over dat vaccin denken. Maar als het je leven redt heb je dat er uiteraard voor over. We mogen echter niet vergeten dat dit nog altijd een experimenteel vaccin is dat door de WGO uitzonderlijk werd goedgekeurd voor brede toepassing, ondanks het onvoldoende testen van het vaccin. Wat de praktijk van West-Afrika en nu ook Oost-Congo leert, is dat het vaccin inderdaad beschermt tegen de ziekte tijdens een uitbraak, maar niemand weet hoelang die bescherming duurt. Er is nog nooit een uitbraak geweest op een plaats waar eerder al mensen werden gevaccineerd. En uiteraard kan je niemand gaan besmetten om te zien of hij nog immuun is! Het zal dus nog even duren eer we daar zicht op hebben.

Waar we wel zicht op hebben zijn de cijfers van de dag: opnieuw twee bevestigde gevallen waarvan één is overleden, wat betekent dat er op 161 besmettingen 105 doden zijn gevallen. Beiden zijn afkomstig uit Beni. Het waren allebei gekende contacten die geweigerd hadden gevolgd te worden en het nu zwaar bekopen. Ebola kan je niet om de tuin leiden.

UPDATE 30 september

Vandaag is gebleken hoe de minister zich schromelijk heeft vergist in zijn statement van gisteren. “Butembo’s laatste verzetshaard” is allesbehalve opgeheven. Wel integendeel. Het Parlement Debout van Furu, de verzetshaard waar hij het over had, is ooit begonnen als een echte basisorganisatie die volksverheffing nastreefde door hen inzichten te leren verwerven in wetteksten als de grondwet en de kieswet. Sinds de verkiezingen van 2011 is de informele organisatie echter verwaterd tot een zootje stoottroepen van hun idool, toen nieuwverkozen député Mbindule. Deze kreeg na zijn ongelukkige uitspraken over ebola enkele weken terug natuurlijk bakken kritiek over zich heen. In plaats van nu zijn fout te erkennen en zich publiekelijk achter de strijd tegen ebola te scharen, gaat hij in de kramp, nu dat iedereen weet dat hij werd gevaccineerd en liet hij zijn PDF een tekst verspreiden waarin ze opnieuw frontaal in de aanval gaan, in plaats van de gemoederen te helpen bedaren. De aanleiding is de opname in het ziekenhuis van de dame die Mbindule negen dagen lang verborgen hield nadat haar zoon in Beni aan ebola was gestorven, ze het vaccin had geweigerd en nu zelf ziek was geworden. Om de psychologie van het heerschap goed te begrijpen, vertaal ik hun tekst integraal, inclusief de veelzeggende titel:

SOS van het PDFuru: Ebola en haar suïcidale verspreidingsstrategie!

Het ebolateam had geweigerd om deze dame te vaccineren terwijl ze haar zoon die was besmet met het ebolavirus, bijstond in zijn laatste uren. Het was dankzij het PDF dat ze verhuisde naar de wijk Katwa, vlakbij het ziekenhuis. Maar de mensen in de wijk wilden niets weten van het ebolateam. Daarom heeft dit response team ons gesmeekt om hen tot bij haar te leiden. Wij hebben ermee ingestemd om deze service gratis aan te bieden, terwijl anderen voor diezelfde service worden betaald. Helaas heeft deze humanitaire geest die ons bezielt tijdens deze periode van het Ebola-virus ons een heleboel kritiek opgeleverd. In de korte tijd die we hebben doorgebracht met dit in de hele stad Butembo gehate response team, ontdekten we te veel gefoefel.

Daarom informeren we de bevolking dat als dit response team niet van dichtbij wordt opgevolgd, de hele regio een hoog risico loopt en ebola zich zal verspreiden en in onze regio zal blijven voortbestaan omdat sommigen meer geld willen verdienen dan mensenlevens redden. Elk contact moet immers meteen gevaccineerd worden voor preventie. Maar om de ziekte in Beni-Lubero te helpen verspreiden, wordt deze procedure niet gevolgd. Immers, elk nieuwe bevestigde ebolageval verlengt automatisch hun contract met 21 dagen. Mensen in Beni die in contact zijn geweest met bevestigde gevallen werden aan hun lot overgelaten en die zijn dan naar Butembo verhuisd. Dit is de aanklacht van Furu tegen het response team, de gouverneur en het ministerie van Volksgezondheid, die er niets beters op konden verzinnen dan in de media en op sociale netwerken mensen in te huren om het PDFuru en parlementslid Mbindule te bespuwen.

Inderdaad, wanneer deze contacten het vaccin aanvragen, wordt hun de toegang tot het vaccin ontzegd. Toen de gisteren opgenomen dame uit Wayene het vaccin vroeg na de dood van haar zoon in Beni, gaf het reactieteam haar alleen maar geld om naar Butembo te komen om de rouw te organiseren in plaats van haar te vaccineren. Terwijl de norm is dat deze dame gevaccineerd had moeten worden na contact met haar dode zoon in Beni. Wanneer haar familie en entourage zich later verzetten tegen elke behandeling, deed het response team beroep op PDFuru en parlementslid Mbindule om haar te overtuigen. Aan de bevolking van Wayene heeft dit response team zelfs hun collega’s van Beni verontschuldigd voor het vrijgeven van de vrouw zonder haar eerst te vaccineren en zo Wayene in gevaar te brengen. Daarop vroegen de mensen om eerst de motorrijder die de vrouw had vervoerd en haar familie en buren, waaronder enkele leden van PDFuru, te vaccineren. Dat was hun voorwaarde om hen naar de zieke vrouw te leiden. Helaas is het response team op deze voorwaarde niet ingegaan. Het was uiteindelijk pas vrijdagmorgen dat de familie bekende waar de vrouw zich bevond in Katwa.

Toen diezelfde arts zich aandiende om haar daar op te halen, werd de bevolking kwaad. De vrouw vertoonde nu duidelijke tekenen van de ziekte en was overduidelijk besmet, maar ze wilden haar niet met de ambulance laten weghalen. Om de levens te redden van de jonge mensen die totaal opgewonden de vrouw weer uit de ambulance wilden sleuren, was het nodig om een manier te vinden om haar te vervoeren zonder dat iemand haar aanraakte. Zijzelf gilde dat ze niet in de ambulance wilde uit angst dat ze haar onderweg een gif zouden injecteren om haar af te maken. De bevolking steunde haar en eiste dat Parlementslid Mbindule haar met zijn privéwagen zou vervoeren.

Omdat de waarheid hardnekkig is, benadrukken we nu dus dat response teams weigeren om contacten van patiënten te vaccineren, want als deze contacten niet gevaccineerd zijn, ontwikkelen ze de ziekte binnen 2 tot 21 dagen en worden ze bevestigde gevallen, zodat het financieringscontract niet wordt verbroken.

En we denken ook dat het voor dokter Mukoko een van de redenen was om de jongeren van Katwa-Bwinongo in opstand te brengen, zodat ze de vrouw met Ebola-symptomen uit de ambulance zouden sleuren en zo het aantal contacten te verhogen en dus ook te hopen nieuwe besmettingen te veroorzaken.

We geloven dat onze betrokkenheid bij de respons als aparte groep de bevolking zal helpen begrijpen waarom de ziekte in de regio voortduurt en zich zo gemakkelijk verspreidt. De kritiek van degenen die baat hebben bij deze epidemie zal ons niet doen terugdeinzen, want het is in het belang van de gemeenschap dat we ons leven in gevaar brengen.

De contacten van deze vrouw zijn niet spontaan ingeënt maar enkel dankzij de druk van PDFuru en parlementslid Mbindule. Het is het resultaat van onze strijd voor meer humanisme. De taxichauffeur die de vrouw had vervoerd werd uiteindelijk ook gevaccineerd, nadat de artsen hem meer dan een week lang volgden zonder hem te vaccineren.  Ze hoopten natuurlijk dat ook hij een nieuw geval zou worden, maar dankzij onze inzet hebben we dat kunnen voorkomen.

De zieken die wij overtuigd hebben, eenmaal genezen, zullen getuigenis afleggen over ons goede werk. We zijn vastbesloten om te strijden voor gratis gezondheidszorg zoals in de Evenaarsprovincie en opdat de watervoorzieningsmaatschappij REGIDESO de bevolking van Butembo gratis van water zou voorzien om effectieve preventie mogelijk te maken.

Furu heeft zijn manier van werken onder alle omstandigheden en ondanks jaloerse mensen.
Wij zullen altijd degenen aan de kaak blijven stellen die ons willen uitroeien.

Als het response team niet meteen alle onzin tegenspreekt die nu over ons de ronde doet, zullen we alles wat we over hen weten aan de grote klok hangen en grootschalige protestacties opzetten.

Getekend PDF

De repliek van de directeur-geneesheer van het ziekenhuis van Katwa was ogenblikkelijk:

Wij hebben de eed van Hippocrates afgelegd om ten dienste van de zieken te staan en laten daarbij zelfs onze familie in de steek ten voordele van onze patiënten. Als je Ebola niet goed kent, moet je vragen stellen in plaats van je voor te doen als een kenner. In de Bijbel werd al van mijn volk gezegd dat het omgekomen is door gebrek aan kennis. U weet heel goed dat uw groep van PDF mij in het uitvoeren van mijn taken fysiek heeft aangevallen. Over Ebola doen allerlei geruchten de ronde. Ik weet niet of u de West-Afrikaanse epidemie hebt gevolgd die meer dan 11.000 doden heeft kunnen maken puur door de mentaliteit van de bevolking die de ziektebestrijders niet accepteerde. Daardoor heeft die uitbraak 2 jaar geduurd met alle gevolgen van dien. Als u wilt dat we Ebola stoppen in Butembo, hou dan op met jullie intoxicatie over de oorsprong van de ziekte, en dat het response team weigerde het vaccin toe te dienen aan de contacten. Integendeel, we zoeken actief contacten op om ze in te enten. Door zijn misplaatste ijver heeft het parlementslid zichzelf tot contact gemaakt en hebben we hem ingeënt nadat hij zijn toestemming gaf. Je kan niemand dwingen om gevaccineerd te worden. Als het PDF menens is met de bescherming van de bevolking van Butembo, moet het aansluiten bij het response team zonder financiële of communicatieve eisen te stellen. Samen zullen we Ebola in Butembo stad kunnen verslaan.

De hele stad praat over niets anders meer. Het blijft opvallend hoeveel jonge mensen niets geloven van wat de wetenschappers zeggen over ebola. Zelfs de vaccinatie van Mbindule doen ze af als verzinsels om de politicus in een slecht daglicht te plaatsen. Butembo blijft over het geval Mbindule diep verdeeld en er zal nog lang over gepalaverd worden. Maar intussen moet de strijd tegen ebola wel onverminderd blijven doorgaan!

Dat tonen ook de dagcijfers duidelijk aan: in Beni zijn er weer twee doden, kennissen van elkaar. De ene is kort na zij opname overleden, de andere is gisteren al gestorven en begraven zonder voorzorg. Dat brengt ons op 104 doden en 45 genezingen van de in totaal 159 gevallen, een sterftecijfer van 65%

UPDATE 29 september

Parlementslid Crispin Mbindule heeft een levensles van formaat gekregen. Het verhaal dat gisteravond de ronde deed op de sociale media is vandaag officieel bevestigd. Niet alleen heeft hij uiteindelijk zelf het ebolateam moeten oproepen om de vrouw te redden die hij verborgen had in de waan haar zo te beschermen tegen de ebola-moordenaars, maar bovendien heeft hij zelf het vaccin aanvaard dat hij iedereen had ontraden, samen met zijn groep militanten, om hun eigen leven te redden. De kans dat hij en zijn maten besmet raakten is immers heel erg groot, door de wijze waarop zij die vrouw hadden rondgezeuld. Hij zal nog drie bange weken doormaken eer hij zeker zal zijn dat hij geen ebola heeft opgelopen. En zijn politieke reputatie staat nu op een steile helling. Ik geef geen cent meer voor zijn herverkiezing in december.

Hopelijk zal hij nu zelf willen meehelpen aan de sensibilisering. Het officiële communiqué van het Ministerie van Gezondheid eindigt fijntjes met deze woorden: “De betrokkenheid van het parlementslid en zijn pressiegroep is een belangrijke stap voorwaarts in de sociale mobilisatie en betekent het opheffen van Butembo’s laatste verzetshaard.”

Hij kan alvast beginnen met het promoten van een ebolalied dat vandaag in Goma werd gepubliceerd en gratis kan worden verspreid. De artiest heet Réponse Ngunza. Het klinkt alsof die naam is verzonnen voor deze campagne. Hij zingt over de ernst van de virale ziekte en wat je moet doen om je er tegen te  beschermen. Je kan het hier ook beluisteren.

© http://ntmusicproduction.com/audio-ebola/

Lied voor ebolapreventie

De cijfers die vandaag worden gepubliceerd tonen aan dat de strijd verre van gestreden is. Twee nieuwe bevestigde gevallen werden opgetekend, maar ook 23 verdachte gevallen. Die zouden in de komende dagen wel eens kunnen stijgen in Beni en Butembo door alles wat er de voorbije week is voorgevallen. De vrouw die Mbindule had verborgen gehouden, vertoonde al sinds 20 september symptomen, wat haar besmettelijk maakte, en ze is pas gisteren opgenomen. Negen dagen lang heeft ze dus mensen kunnen besmetten door de stommiteiten van een député. Als dat maar goed afloopt…

De WGO heeft het verschillende keren herhaald de voorbije week: de kans op een regionale verspreiding van het virus is enorm toegenomen. Vandaag werden in Oeganda twee mensen opgenomen in het ziekenhuis met ebola-symptomen. Hun stalen zijn voor onderzoek naar Kampala gestuurd. Ze zijn in contact geweest met twee Congolezen die in Tchomia de begrafenis van het gevluchte ebolaslachtoffer hadden bijgewoond en nadien het Albertmeer zijn overgestoken. Naar die twee Congolezen wordt nu met man en macht gezocht om te voorkomen dat ze nog andere mensen besmetten.

UPDATE 28 september

Kasindi is het grensstadje langs waar alle trafiek van mensen en goederen van en naar Oeganda loopt vanuit Beni en Butembo. Vanmorgen waren de scholen pas begonnen met les geven, wanneer er plots een golf van spanning over het stadje rolde. Iemand had het gerucht verspreid dat vandaag een vaccinatiecampagne tegen ebola zou plaatsvinden in de scholen. De prik zou worden toegediend in de tong, de borsten of de billen. Dat was genoeg voor de ouders om in paniek naar de scholen te hollen om hun kroost daar weg te halen nog voor de vermeende campagne zou beginnen.

De schooldirecties werden overrompeld, de jammerende ouders wilden geen verklaring geven voor hun lemmingengedrag. Op korte tijd waren de scholen leeggelopen. De overheden, eenmaal gealarmeerd, konden enkel nog de leegloop vaststellen. Later op de dag heeft het Nationaal Programma voor Hygiëne aan de Grenzen schooldirecties, artsen, oudercomités en traditionele chefs bijeengeroepen om het voorval te bespreken. Er bestaat geen systematische vaccinatie tegen ebola, dus het ging wel degelijk om een bewust rondgestrooid bericht met de bedoeling de orde te verstoren. Het parket heeft een onderzoek geopend in een poging de bron van het gerucht te identificeren en aan te houden.

In Beni hield de gouverneur een vergadering met het middenveld, in de hoop hen te overtuigen de ville morte (algemene staking) op te heffen. Omdat er geen eensgezindheid kwam, verhief de gouverneur de toon en riep hij uit dat door die aanpak de steden achteruitgaan. Waarop het hele middenveld kwaad opstapte onder de kreten: “bedoel je misschien dat het uitmoorden van onze broers en zussen wél de steden helpt vooruitgaan?”. De vijfde en laatste dag bleef de staking dus totaal.  Ze dreigden zelfs ermee door te gaan zolang de 14 medestanders van Butembo niet zouden worden vrijgelaten.

Gisteren zijn 14 jonge mannen te voet van Butembo naar Beni gestapt, als een vorm van solidariteit met de slachtoffers van de laatste moordaanval. Nog voor ze Beni konden bereiken werden ze opgepakt en aangehouden. Ze hebben dus totaal niets misdaan maar werden wel een nacht opgesloten. Officieel konden ze nergens van beschuldigd worden, informeel klonk het dat ze ervan verdacht werden mai mai te zijn. Bij gebrek aan bewijzen en onder druk van het middenveld werden ze vanmiddag dan toch vrijgelaten.

Bron: sociale media

De 14 kranige stappers onder politietoezicht na hun aanhouding

De voorzitster van de boerinnenbond van Butembo was naar het crisiscentrum gestapt om raad te gaan vragen over welke bijdrage haar organisatie zou kunnen leveren voor de sensibilisering tegen ebola. Nog voor ze een woord kon uitbrengen werd ze al toegesnauwd: “waarvoor kom jij geld vragen, madammeke?”. “Ik kom helemaal geen geld vragen”, had ze nog gestameld. Maar het heerschap raasde maar door over hoe iedereen maar denkt dat ebola een grabbelton is of een boom met dollarbiljetten als blaadjes die je zomaar kan plukken, zodat ze compleet geïntimideerd onverrichterzake is teruggekeerd.

De dagcijfers dan: 1 nieuwe zieke en 1 zieke overleden, allebei in Beni. Dat brengt de totalen naar 102 doden en 45 genezingen op 155 besmettingen. Acht mensen zijn in behandeling terwijl 15 verdachte gevallen worden onderzocht. In Masereka, waar 1 ebolapatiënt is overleden, is vandaag de periode van 21 dagen achter de rug, zonder nieuwe gevallen. Die zone kan dus weer als veilig worden beschouwd.

Vanavond laat verspreidt onverwachts nieuws zich als een virus! Parlementslid Mbindule, die zich herhaaldelijk liet opvallen door zijn onverantwoorde standpunten over ebola en daardoor mee aan de basis ligt van de weerstand van heel wat mensen, is nu zelf mogelijk besmet. Hij had een vrouw uit zijn buurt, wiens zoon overleden is aan ebola, helpen onderduiken uit vrees voor de vaccinatie, maar de dame is ziek geworden en vertoonde zoveel duidelijke symptomen van ebola, dat Mbindule zelf het urgentieteam heeft opgebeld, hij die beweerde dat ebola niet bestaat! De labotest bevestigde haar besmetting. Daardoor is Mbindule een ‘contact’ geworden, een persoon die met een zieke in aanraking is geweest en zelf besmet kan zijn geraakt. Als hij het vaccin weigert (wat logisch zou zijn, gezien zijn eerdere uitspraken) zal hij als een gangster worden geschaduwd, opdat hij niet zou proberen ongemerkt de stad te verlaten, wat dan zou hij het virus zelf nog kunnen helpen verspreiden. Hoe een dubbeltje rollen kan!

UPDATE 27 september

Mijn collega Carole bracht vandaag haar zieke dochtertje van twee jaar naar het ziekenhuis voor onderzoek. Het kind had koorts, geen eetlust, hangerig, kloeg van buikpijn. Welk kind heeft dat niet meegemaakt? Maar in een ebolazone is dat natuurlijk anders: al die symptomen komen overeen met symptomen van ebola, terwijl ze evengoed door een onschuldig virus zouden kunnen zijn veroorzaakt. Carole was er nogal gerust in: haar zoontje van 5 had net hetzelfde doorgemaakt en had duidelijk zijn zusje aangestoken. Toch nam de arts geen risico en stuurde hij stalen naar het labo. Haar kind verschijnt dan even in de statistieken als een ‘verdacht geval’. Maar de uitslag was, zoals verwacht negatief.

Heel even beeldde ik me in wat het zou geven moest ze positief zijn gebleken. Heel haar familie, al onze collega’s meteen gevaccineerd, kantoor van onder tot boven ontsmet, verschillende keren daags controle over de vloer, drie weken lang in quarantaine, bang aftellen en je lichaam goed in het oog houden. Het zou wat zijn!

Het is diezelfde angst die het ziekenhuis in Butembo heeft veranderd in een spookgebouw. Normaal is een ziekenhuis een plek waar voor elke zieke verschillende familieleden rondhangen, terwijl gewone zieken in grote getallen aanschuiven voor hun onderzoek. De anders zo drukke ziekenhuiscompound is tegenwoordig leeg. De vrees voor het ebolavirus is ongetwijfeld de eerste oorzaak, maar evengoed de angst om gevaccineerd te worden.

De gouverneur van Noord-Kivu is naar Beni gevlogen. Enkele uren nadat zijn president in New York zijn souvereiniteitsliedje was gaan zingen en aan MONUSCO zijn vooropzeg gaf, maakte de gouverneur gebruik van een MONUSCO-toestel. Als tegenstelling kan dat tellen.

Opnieuw heeft de gouverneur gezegd dat hij sancties zal nemen tegen wie nog valse waarheden durft verkondigen in de media over ebola. Parlementslid Mbindule had gisteren een interview gegeven van een half uur aan een bevriend journalist, die hem had gevraagd om zijn eerdere standpunt te verduidelijken (zie updates 29 augustus en 15 september), maar die vond geen enkel radiostation bereid om dat uit te zenden. “Ben je mal?”, kreeg hij te horen. “Wij worden betaald door UNICEF om informatie over ebola uit te zenden. Mbindule nu een stem geven op onze zender is financiële zelfmoord, man!”

Mbindule wilde vandaag te voet van Butembo naar Beni stappen, in een protestmars. Maar hij werd aan de uitgang van de stad onderschept. Daarop heeft hij iets vreemds gedaan. Samen met zijn féticheur heeft hij op één van de grote ronde punten van de stad een kip de keel overgesneden. Voor hem was dit een gebaar om zijn leedwezen met Beni uit te drukken. Om zijn solidariteit uit te drukken met de mensen die in Beni worden de keel overgesneden, snijdt hij de keel van een kip over in Butembo. Soms heb ik het gevoel dat ik geen inzage krijg in de donkere ziel van sommige Congolezen.

Toch was vandaag een bijzondere dag in Butembo: de dag van de eerste genezingen in onze stad! Twee vrouwen werden genezen verklaard en kregen daarbij tijdens een ceremonie een attest van genezing uitgereikt (zo typisch Congolees!), samen met een kit voor re-integratie in het leven. Allebei werden ze aangeworven voor de sensibilisering van de bevolking. Als ervaringsdeskundige ben je natuurlijk zoveel geloofwaardiger!

In Beni is de strijd tegen ebola weer volledig op peil. Eigenlijk is er zelfs een inhaaloperatie bezig. In de recalcitrante wijk Ndindi zijn de mensen tot inzicht gekomen en bieden contacten van overledenen zich nu zelf spontaan aan voor vaccinatie.

Helaas zijn er vandaag weer drie nieuwe bevestigde gevallen in Beni. Twee van hen zijn gekende contacten die eerder een vaccinatie hadden geweigerd, maar nu bij de eerste symptomen zich spontaan zijn komen aangeven. Geen nieuwe sterfgevallen: 101 doden op 154 besmettingen (66%). Gisteren werd de kaap van 12.000 vaccinaties gerond.

UPDATE 26 september

In Beni is het ebolateam weer ongestoord aan de slag kunnen gaan, ook al ging de ville morte onveranderd door. In Butembo is een pressiegroep van mijn wijk samen met de politieke oppositie erin geslaagd Butembo volledig lam te leggen, uit solidariteit met de slachtoffers van Beni. Enkele jongeren werden opgepakt omdat ze straten hadden afgezet, en er werden wat kogels en traangasgranaten verspild, maar verder zijn er gelukkig geen gewonden.

Bron: sociale media

Butembo in de vroege ochtend van 26 september 2018

Geen nieuwe gevallen vandaag. Wel 17 verdachte zieken wiens stalen worden geanalyseerd.

UPDATE 25 september

De uitspraak van de WGO-baas voor noodinterventies, dat alle condities voor een ‘perfect storm’ zich aan het opbouwen zijn, heeft veel stof doen opwaaien. Verschillende Europese media hebben geprobeerd me te contacteren, maar ik was de hele dag druk bezig in een rekruteringspanel dat een nieuwe leidster voor de boerinnenbond van Oost-Congo moet helpen selecteren. Het is vanop afstand misschien moeilijk voor te stellen, maar toch gaat het leven voor ons gewoon door!

De ebolabestrijders hebben ook vandaag niet kunnen werken in Beni, waar de tweede stakingsdag goed werd opgevolgd. Meer dan 80% van de mensen die in aanraking kwamen met een zieke en op de voet zouden moeten kunnen worden gevolgd bleven zonder begeleiding. De noodhulporganisaties vrezen voor de veiligheid van hun leden en zijn zich druk aan het beraden over het delokalizeren van hun teams, die zich hoofdzakelijk in Beni bevinden. Hen wegtrekken uit het land zou een wandaad zijn en vele duizenden mensen aan hun lot overlaten. De aanval van zaterdag had ongetwijfeld dat als bedoeling: het virus vrij spel geven en door vluchtelingenstromen laten verspreiden over een veel groter gebied nog dan nu. Dat zou apocalyptische afmetingen aannemen. Maar vanavond werd bevestigd, na een dag lang onderhandelen met de lokale overheid en het middenveld van Beni, dat een akkoord werd bereikt over het hernemen, morgen woensdag, van de ebolabestrijding, terwijl de staking voor alle anderen gewoon kan doorgaan. Hopelijk zal de veiligheidssituatie dat nu ook toelaten!

Gisteren maandagavond was er ook een nieuwe aanval in Oïcha, ten noorden van Beni. Er viel maar één slachtoffer, maar 14 kinderen werden ontvoerd, waaronder de dochter van een majoor. Ook dat incident heeft weer vluchtelingenstromen veroorzaakt waar het virus kan van profiteren. Het effect daarvan zal over 2 tot 21 dagen zichtbaar worden, want dat is de duur van de incubatie van een ebolabesmetting.

Voorlopig gaat het filovirus gewoon aan hetzelfde ritme verder: vandaag één dode en één bevestigd geval, 101 op 151 dus. De teller van de genezingen staat op 41 en die van de vaccinaties op 11.773.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 25 september

UPDATE 24 september

De zware aanval op Beni zaterdagavond heeft het werk van de ebola-ploeg zondag onmogelijk gemaakt, maar ook vandaag maandag bleek dat niet mogelijk. Middenveldorganisaties hebben een ville morte uitgeroepen, een algemene staking die goed werd opgevolgd. Na overleg hebben ze nadien besloten die staking door te trekken tot en met vrijdag. Ze eisen dat de militaire operaties worden geëvalueerd en bijgestuurd voor meer efficiëntie, en dat de overheden van Kinshasa zich ter plekke begeven om oplossingen te zoeken samen met hen. Zoniet dreigen ze ermee dat de bevolking “se prendra en charge”, een uitdrukking waarmee ze bedoelen dat ze alle autoriteit zullen weigeren en zelf hun lot in handen zullen nemen. Sommigen roepen nu al op tot het ontslag van de burgemeester van Beni en tot het vervangen van alle generaals en hun troepen wegens incompetentie.

Ze zeggen uitdrukkelijk dat ook alle activiteiten in verband met de riposte tegen ebola moeten worden gebannen tot de vrede terugkeert. “Liever nog sterven aan ebola dan te worden afgeslacht door de aanvallers”, verklaarde de woordvoerder van het middenveld van Beni, met een vreemde gedachtenkronkel.

Dat is nog maar eens een bewijs dat ze het gevaar van een nieuwe ebola-doorbraak zwaar onderschatten, alsof die maatregelen niet over hen gaan maar over de regering alleen. Aan het virus een week lang vrij spel geven komt neer op het overboord gooien van alle inspanningen die tot nu zijn geleverd, en die al niet volstonden om de ziekte, ondanks duidelijke resultaten, volledig onder controle te krijgen.

De minister van gezondheid heeft dan ook een dringende oproep gelanceerd in de volgende bewoordingen:

De ervaring van de Ebola-epidemie in West-Afrika van 2014 tot 2016 heeft aangetoond dat een epidemie die in een dorp begint, hele families, dorpen, buurten en zelfs steden kan decimeren. Meer dan 11.000 mensen zijn omgekomen. Een dergelijke tragedie kunnen we in ons land niet laten gebeuren. Daarom is het van essentieel belang dat de gemeenschap zich bewust wordt van de ernst van de situatie en de voortdurende respons vergemakkelijkt door samen te werken met de gezondheidsautoriteiten.

Ik wil u persoonlijk verzekeren dat, ondanks de ongelukkige gebeurtenissen van de afgelopen dagen, het ministerie van Volksgezondheid zich volledig blijft inzetten voor uw gemeenschap.

Uit respect voor de rouwende bevolking hadden we tijdelijk een aantal veldactiviteiten opgeschort, waaronder de bezoeken aan de getroffen huishoudens die voor zondag 23 september waren voorzien.

Wij informeren u echter dat alle pijlers van de respons volledig operationeel blijven en dat de teams klaar staan om te reageren in geval van nood:

  • Het Ebola Treatment Center ven Beni blijft open voor patiënten
  • De gratis gezondheidszorg in alle erkende gezondheidscentra blijft van kracht, ook voor slachtoffers van geweld
  • Noodteams blijven beschikbaar om waarschuwingen te ontvangen en te onderzoeken
  • Vaccinatoren zijn ook bereid om door te gaan met vaccineren en
  • Psychologen zijn bereid om de families van de slachtoffers te ondersteunen.

Wij delen uw verdriet. Laten we ons niet door deze tragische gebeurtenissen laten verdelen. Laten we eensgezind en solidair blijven, want de enige manier om een einde te maken aan de epidemie van het ebolavirus blijft de mobilisatie en de inzet van de gemeenschap naast de gezondheidsautoriteiten.

Tussen de regels klinkt duidelijk de vrees dat het nu verkeerd gaat lopen in Beni. De zieke geesten die deze aanval hebben gepland en uitgevoerd zullen zich in de handen wrijven. Terwijl iedereen op 1 augustus had gehoopt dat het virus de ADF-rebellen zou treffen en neutraliseren, gebeurt het omgekeerde en gebruikt de ADF nu geweld om het virus een bredere verspreiding te geven.

Opvallend is dat de gouverneur van Noord-Kivu vandaag in een interview een oproep deed voor buitenlandse expertise om het rebellenprobleem te helpen aanpakken, een heel ander discours dan het borstgeroffel tegen buitenlandse inmenging van Kabila en zijn kliek. Of de internationale toeschouwers deze keer verder zullen gaan dan hun leedwezen uit te drukken blijft evenwel nog steeds de vraag.

De echtgenoot van de dame die in Tchomia is gaan sterven staat nu ook geregistreerd met een bevestigde ebolabesmetting. Het virus houdt van ronde cijfers vanavond: op 150 besmettingen zijn er nu 100 doden gevallen.

UPDATE 23 september

Op initiatief van de actiegroep van de jongeren in mijn wijk, die zich ‘Veranda Mutsanga’ noemen, gaf Dr. Mundama een voorlichtingsnamiddag over ebola. Hij is één van de spilfiguren in de stad in de strijd tegen ebola. Interessanter nog dan zijn voorstelling, waren de vragen die de jongeren stelden. De hele resem vooroordelen werd er door gedraaid. Dr. Mundama was nochtans ingeleid als een ‘kind van Butembo die geen geheimen voor ons heeft, die de volle waarheid zal vertellen’. Uit de vragen bleek duidelijk dat ze ook hem niet vertrouwen.

Ik zet de strafste op een rij:

  • U zegt dat de vaccinatie enkel met instemming van de patiënt gebeurt, en toch hebben wij weet van opgedrongen vaccinaties. Waarom doen verplegers dat?
  • Dit is de tiende uitbraak in Congo. Ik eet al heel mijn leven gerookt wildvlees en ben er nooit ziek van geworden. De Pygmeeën ook niet. Waarom zegt u de echte oorzaak van de ziekte niet? Is het niet om ons, Nande, uit te roeien, dat die ziekte werd verspreid?
  • Hoeveel geld is er al uitgegeven aan de bestrijding van de ziekte, van waar komt dat geld en naar wie gaat dat?
  • Waarom komen er zoveel expats, die de taal niet kennen, de ebola bestrijden terwijl wij, Nande massaal werkloos zijn?
  • In Butembo sterven er al jaren mensen door de koevoet-inbrekers, die naast deuren en ramen kraken, hun instrument ook gebruiken om schedels in te slaan. Waarom heeft niemand daar ooit wat aan gedaan? Dat heeft in Butembo al veel meer levens gekost dan ebola! Idem voor Beni, waar de ADF-rebellen lelijk huishouden.

Aan de ene kant hoor je vragen die hun onwetendheid illustreren, aan de andere kant stellen ze zich wel heel terechte politieke vragen. Ik ben niet zeker dat de antwoorden hen gerust hebben gesteld en dat de jongeren morgen hun volle medewerking zullen verlenen.

© Ivan Godfroid

Meer dan 500 jongeren in de zaal

Nog nooit heeft een politieke suggestie van mij zoveel effect gehad. Wat ik op 8 september in het oor fluisterde van de nationale coördinator voor ebolabestrijding Dr. Ndjoloko, om het bewust verspreiden van desinformatie als een criminele daad te beschouwen (want ze leidt tot verlies van levens) heeft nu ook de gouverneur van Noord-Kivu bereikt, die dat vandaag in die exacte bewoordingen heeft afgekondigd.

De cijfers van de dag bevestigen nogmaals hoe dodelijk dat gedrag inderdaad is. Er is weer een ebola-dode in Butembo en twee nieuwe besmettingen werden geïdentificeerd. Het dodental heeft nu dus de 100 bereikt, op 149 besmettingen. Er is een besmette patiënt teruggevonden, die had weten te vluchten voor hij naar het ebolabestrijdingscentrum kon worden gebracht. Hij is ondergedoken in Kalunguta, een zeer onveilig gebied waar mai-mai huishouden. Onderhandelingen met de dorpsoversten zijn gaande om hem eruit te halen en terug naar Beni te brengen.

Dor de zware aanval van de ADF in Beni de voorbije nacht zijn alle anti-ebola activiteiten de hele dag stilgelegd. De bevolking wilde haar woede uiten over het onvermogen van de overheid om korte metten te maken met deze vijand. Tegen ebola vechten was in die omstandigheden niet mogelijk. Dat de rebellen erin geslaagd zijn door te dringen tot het stadscentrum is enerzijds onbegrijpelijk, met al die blauwhelmen en legertroepen die er zijn gebaseerd, anderzijds lijkt het erop alsof ze bewust ebola een handje willen helpen, door de mensen in paniek door de stad te jagen.

UPDATE 22 september

Elke donderdag is het vismarkt in Tchomia. Vanuit 14 verschillende aanlegplaatsen in Oeganda komen vishandelaars elke week naar Tchomia. Een uitwaaierend rampenscenario wordt het, als het virus meereist op hun bootjes. De ringvaccinaties zijn daarom aan volle snelheid begonnen: 56 contacten hebben zich al gemeld voor vaccinatie.

Een nieuwe genezing! Dat is het enige nieuwe cijfer in de dagstatistiek: 40 mensen zijn nu aan de eboladood ontsnapt. Om ons gerust te stellen heeft het Ministerie van Gezondheid gemeld dat er in Kinshasa 4.320 extra vaccins zijn aangekomen. Die zullen nodig zijn in Tchomia en omgeving! Intussen werd de kaap van 11.000 vaccinaties gerond.

In Beni hebben een 500-tal verplegers en verpleegsters een optocht gehouden om hun gevallen collega’s te gedenken en hun vertrouwen in de riposte uit te spreken. Het aantal gezondheidswerkers dat besmet raakte lag uitzonderlijk hoog in deze uitbraak, en dat willen ze in de toekomst vermijden door meer vorming over het voorkomen van intrahospitaalbesmetting.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Defile van de verplegers in Beni

UPDATE 21 september

De gevolgen van de weerstand van een deel van de bevolking tegen de ebolabehandeling beginnen zichtbaar te worden. Gisteren is in Tchomia een vrouw van 32 jaar overleden, op 200 km van Beni, waar ze de besmetting had opgelopen. Ze had in de wijk Ndindi, inmiddels berucht om zijn weerstad, twee begrafenissen bijgewoond van vrouwen die achteraf bleken te zijn gestorven aan de gevolgen van ebola. Meteen werd alle contacten van de overledenen opgespoord om hen te vaccineren, en deze vrouw werd ook geïdentificeerd. Maar ze weigerde de vaccinatie en wilde niet worden opgevolgd. Dus dook ze onder en verdween ze naar Tchomia waar ze is bezweken aan haar besmetting.

Het is meteen alle hens aan dek. Een ebola-team is uitgerukt om ook daar weer alle contacten op te sporen en te vaccineren. Maar het is maar zeer de vraag of dat zal lukken. Vanuit Tchomia, dat aan de oevers van het Albertmeer ligt, vertrekken dagelijks boten die het meer oversteken naar Oeganda. Mensen op de vlucht voor ebolabestrijders geraken probleemloos aan de overkant van het meer. Het buurland heeft nu rood alarm geslagen en alle grensposten staan op scherp. We houden ons hart vast voor de komende weken.

In Beni zijn er ook drie nieuwe bevestigde gevallen, waarvan één overleden. De telling van de dag levert dan in totaal 147 gevallen op, waarvan 99 zijn overleden en 39 genezen. De vaccinatieploegen hebben intussen 10.944 personen kunnen overtuigen een prik te aanvaarden.

UPDATE 20 september

Een bevriende arts, een leeftijdsgenoot, één van de sleutelfiguren in de ebolabestrijding, zei me vandaag meewarig: “herinner jij je nog “La Peste” van Albert Camus? Je moet dat beslist ook hebben gelezen, dat was verplichte lectuur in onze schooltijd.

Er is sedertdien niets veranderd. In elke epidemie heb je drie soorten mensen: de vluchters die uit pure angst alles achterlaten, de profiteurs, die uit de ellende van anderen geld willen kloppen, en de goeie zielen die zich inzetten voor hun medemens. “Ik kom ze hier alle dagen tegen in Butembo.”

Hij rekent de minister van gezondheid tot diegenen die zich met hart en ziel inzetten. Gisteren was die trouwens op bezoek in Butembo en heeft hij verklaard dat ebola in onze stad goed onder controle is nu, en dat, als alles goed gaat, we over een week of vier de epidemie kunnen afblazen.

De Wereldgezondheidsorganisatie rekent hij ook tot deze categorie. Maar dan, en hij citeert verrassend verschillende organisatie waarvan de namen klinken als de bekendste onder de NGOs en noodhulporganisaties, heb je de profiteurs.

“Toen we erachter kwamen dat de hoofdreden waarom patiënten niet in de ebola-behandelingscentra blijven is, dat ze daar geen eten krijgen, heeft de minister afgesproken met de kerk dat zij alle dagen voor hen zouden een maaltijd bereiden. Een kerkelijke NGO kreeg die opdracht van de bisschop en de middelen van het crisisteam. Binnen de kortste keren stond op de lijst van de rechthebbenden een hele rits namen van mensen die niets met de patiënten te maken hebben. Nu moeten we die dus eerst weer uitwieden tot haar essentie, willen we dat het systeem draaiende blijft!”

“Een andere NGO kreeg een budget voor het plaatsen van handwasinstallaties met gechloreerd water. Gelet op het aantal bezoekers hebben ze daarvoor minstens twee vaten nodig met een capaciteit elk van 200 liter. Wat hebben ze geplaatst? Twee mobiele lavabo’s van 20 liter elk. Op een uur tijd zijn die allebei leeg, terwijl de NGO twee keer in de week langskomt om ze weer bij te vullen. Wat voor nonsens is dat? In wiens zakken is de rest van dat geld verdwenen?”

Diegenen die kritiek geven op hoe vele NGOs proberen misbruik te maken van de epidemie voor hun zelfverrijking, hebben dus niet helemaal ongelijk. Menselijke parasieten kunnen blijkbaar overal probleemloos binnendringen om hun slag te slaan. Dit is helaas van alle landen en alle tijden.

De cijfers van de dag vallen vroeg vandaag:

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 20 september 2018

Al meteen vier dagen na mekaar zonder nieuwe gevallen zou te mooi geweest zijn: in Butembo kregen we er een 6de bevestigde geval bij vandaag. Maar er is ook een extra genezing. Met 39 genezingen en 97 overlijdens op 143 besmettingen, kan je gemakkelijk berekenen dat er op dit moment nog 7 patiënten in behandeling zijn.

De Oegandese buren hebben voor alle zekerheid alles in gereedheid gebracht om een besmetting vanuit Congo meteen in te dijken. Er staat al een behandelingscentrum klaar aan hun kant van de grens, en de koude keten voor de vaccins staat nu ook paraat. Het verplegend personeel werd goed gevormd over hoe je ringvaccinaties moet aanpakken. En nu maar hopen dat dit allemaal voor niets nodig was.

UPDATE 19 september

Het was gisteren de eerste keer sinds de uitbraak dat de statistieken van de dag ‘s avonds niet werden bekend gemaakt. Pas vanochtend kregen we ze te zien. Maar het was het wachten waard. Het is immers ook de allereerste keer dat er twee dagen op rij geen nieuwe gevallen noch overlijdens worden gesignaleerd. Maar dat betekent uiteraard niet dat de uitbraak achter de rug is. Waakzaamheid is meer dan ooit geboden.

De reacties op de uitspraken van de bisschop van gisteren lieten niet op zich wachten. Hij wordt op sociale media verketterd al een meeheuler met het genocidaire regime, als een vijand van het volk. Alle remmen worden losgegooid op internet. De standpunten die worden verkondigd laten je sprakeloos. Maar zij vinden net zo goed mensen zoals ik, die wel geloven dat ebola een publiek gevaar is, en dat de riposte wel degelijk nodig en nuttig is, naïef en medeplichtig. Lees even mee:

Ik doe geen enkele poging om hun namen te verbergen, ze moeten maar de volle verantwoordelijkheid dragen van hun uitspraken. En zo vind je geen honderden, maar duizenden berichten.

Twee dingen hebben die uitspraken allemaal gemeen: hun totale onbesuisdheid, dat is één, en twee, het systematisch afschilderen van de overheid als leugenaars en moordenaars. Dat is het mentale virus dat de leiders van dit land generaties lang in de hoofden van de mensen hebben geplant. De breuk tussen bevolking en overheid is zo diep dat ze liever ten onder gaan aan ebola dan te doen wat de overheid vraagt. Die heeft nooit iets goeds voor ons gedaan, is hun redenering, dus zal ook dit geen goeds zijn. Ik vrees dat de overheid en de buitenlandse hulpverleners het probleem onderschatten. Zij spreken alleen maar over geruchten die worden rondgestrooid, angsten die door oppositiefiguren worden rondgebazuind in de hoop er electoraal voordeel uit halen. Ze zien niet in dat deze vertrouwensbreuk door geen enkele affichecampagne kan worden opgelost. Integendeel, die pogingen worden gezien als een bevestiging dat de waarheid moet worden verdoezeld en hebben dus precies het omgekeerde effect.

Het Internationale Rode Kruis heeft wellicht nog het meest realistische zicht op het probleem. Zij hebben 150 vrijwilligers uit de getroffen gemeenschap opgeleid en ontplooid in het hele gebied. Maar zal dat volstaan? Het lijkt echt wel een onmogelijke opdracht om al dat decennialang gesedimenteerde wantrouwen nu op enkele dagen tijd te proberen los te schrapen en af te voeren.

Vanavond zijn de statistieken wel klaar op het gebruikelijke uur, en voorwaar, een derde dag op rij zonder nieuwe gevallen noch overlijdens, alleen nog 9 verdachte gevallen in onderzoek. We mogen zachtjes beginnen hopen dat het pas opgerichte ebola-behandelingscentrum van Butembo geen patiënten meer zal te behandelen krijgen.

UPDATE 18 september

Zo hoog als de hoop is dat ebola weldra nog slechts een nare herinnering zal zijn, zo laag is het vertrouwen van de bevolking vandaag gezakt. De hulpverleners worden er moedeloos van. Toch mogen ze de moed niet laten zakken. Er moet worden ingegaan tegen de vele oproepen van verzet.

De grap van de gevangene die ontsnapte door zich in te smeren met runderbloed, vond de overheid een reactie waard:

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

 

Veel machtelozer staat ze tegenover de ouders die hun kinderen nog steeds niet willen naar school sturen uit angst dat ze daar een spuitje zouden krijgen. Op whatsapp kreeg ik een bericht van een vrouw die in het Swahili vertelde hoe haar zus al heel haar volwassen leven wat last heeft van bloedverlies, maar dat ze daar perfect heeft leren mee leven. Tot toevallig een dokter daarop uit is gekomen en haar meteen heeft laten opnemen in een ziekenhuis, waar ze enkele uren later is overleden, en waar haar organen werden geroofd om door te verkopen in het Westen.

Met enkele vingerbewegingen zit dat bericht in de smartphone van vele duizenden mensen en dat krijgt niemand nog ongedaan.

Op Facebook verscheen deze namiddag nog een ander bericht: op nog geen 2 kilometer van ons kantoor is een jonge vrouw van 20 jaar gestorven. Uiteraard wordt dan prompt aan ebola gedacht. Het mobiele team was meteen ter plaatse om stalen te nemen en het lichaam te beveiligen in afwachting van de laboresultaten. Maar de bevolking liet hen niet doen. Ze begonnen stenen te gooien. Een voorruit van de wagen sneuvelde. Pogingen tot dialoog mislukten. En weer die beschuldiging dat lichaamsdelen worden ontvreemd.

Zelfs de kerken lopen leeg. Als indicator in een land waar de kerk jarenlang de enige sterkhouder is gebleven, kan dat tellen. Geen doopsels of vormsels meer. Er is zeker de angst om daar elkaar te besmetten, er is de opluchting dat missen worden uitgezonden zodat ze thuis kunnen bidden. Maar daar is ongetwijfeld ook de groeiende overtuiging dat de kerk hier niet tegen opgewassen is. Dat een nooit eerder gekende ziekte van dien aard wel het resultaat moet zijn van een vloek of boze geesten. Dat vaccins en dokters hier niet tegenop kunnen. Dat je beter de hoogste registers van geloof én bijgeloof kan opentrekken om tegen dat diepe kwaad een kans te maken.

Dus moest de kerk nog maar eens in het tegenoffensief gaan. De bisschop van Butembo, Monseigneur Sikuli Paluku Melchisédech, heeft in Beni vandaag alle priesters van het getroffen gebied bijeengeroepen om uitgebreid van gedachten te wisselen over de beste strategie van de kerk.

Na afloop gaf hij in een radio-interview een loeiharde sneer naar alle politici die leugens verspreiden: “een parlementslid dat de mensen komt wijsmaken dat ebola met opzet is binnengebracht? Voor mijn part draaien ze die meteen de gevangenis in. Dàt is pas een boze geest! Pak zijn parlementaire onschendbaarheid meteen af! Hij misbruikt die alleen maar!”

Zonneklaar dat de bisschop het heeft over Chrispin Mbindule, het parlementaire oppositielid dat dergelijke nonsens inderdaad in volle daglicht is komen verklaren in de straten van Butembo. Hij is al enkele dagen niet meer gezien en geruchten doen de ronde dat hij werd aangehouden. Maar hij is vermoedelijk alleen maar teruggegaan naar Kinshasa waar de laatste parlementaire zitting van het jaar net is geopend. En hij is beslist niet de enige van wie je niet verwacht dat dergelijke intox zou rondstrooien. Vandaag nog publiceerde een Nederlandse arts, een microchirurg, Johan van Dongen, op zijn website een artikel dat expliciet bevestigt dat ebola een biologisch wapen is uit de westerse oorlogslabos. Natuurlijk dat twijfelaars zo over de streep worden getrokken…

UPDATE 17 september

Vandaag geen nieuw geval en geen enkel overlijden, en slechts 7 nieuwe gevallen in onderzoek. Dat gaat de goede richting uit.  Maar dat dit elke dag weer kan omslaan is duidelijk geworden door die patiënt die, onderweg naar Beni, halt hield in Komanda, meer dan 100 kilometer naar het Noorden, vooraleer in Beni te komen overlijden. Meteen is een team uitgerukt om zijn pad te reconstrueren en alle mensen waarmee hij in aanraking is gekomen te identificeren en te vaccineren. Maar de desinformatie heeft sporen nagelaten, vooral in gebieden waar nog niet eerder een concreet geval was gesignaleerd, zoals in Komanda.

Het team werd erg vijandig onthaald door de bevolking. Gelukkig zag een lokale chef de ernst van de situatie in en kon hij een deel van zijn mensen geruststellen, en zo konden toch al 25 contacten worden opgespoord en gevaccineerd. Maar de gedachte dat er slechts één is die zich niet aangeeft en de besmetting heeft opgelopen, en ongemerkt andere mensen besmet in Komanda, blijft een nachtmerrie: Komanda ligt op een T-punt, waar elke dag vele honderden reizigers voorbijkomen op weg naar Beni in het zuiden, Kisangani in het westen of Bunia in het oosten. Dit is een doorgeefluik voor een gebied met een diameter van 800 kilometer.

In Beni breekt regelmatig paniek uit in de scholen. Het volstaat dat het gerucht de ronde doet dat de overheid de kinderen komt vaccineren, of de ouders reppen zich naar de school om ze er weg te halen. Kinderen worden opgehitst om stenen te gooien naar de wagens van hulpverleners. Diverse radio’s doen oproepen om daar mee te stoppen.

UPDATE 16 september

De leugenmachine draait maar door op de sociale netwerken. Een meisje zou in een ebolabehandelingscentrum zijn  opgesloten nadat ze haar maandstonden kreeg en er gestorven zijn…

Het blijft de bedoeling om mensen bang te maken. Zou dit het soort aanslag zijn dat de dreigers bedoelen? Een virtuele aanslag? Een gericht campagne van desinformatie om zoveel mogelijk mensen te doen panikeren en zo de ebolabestrijding te laten ontsporen?

De overheid gaat op dezelfde netwerken in het tegenoffensief. Maar als het echt gaat om informatiesabotage zal er meer nodig zijn!

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Tegenaanval tegen de geruchtenmolen. Of gaat het om gerichte desinformatie?

De statistieken van de dag brengen ook geen goed nieuws. Twee nieuwe besmettingen waarvan nu de 5de in Butembo en twee gekende zieken zijn gestorven: 97 doden op 142 besmettingen en 38 genezen overlevers nu.

UPDATE 15 september

Ter dood veroordeeld wegens doodslag, ziet een gevangene van Beni zijn kans schoon dankzij ebola.

Zijn vrouw slaagt erin bij een bezoek vers runderbloed binnen te smokkelen. Zodra ze vertrokken is, vraagt hij toestemming aan de bewaker om naar het toilet te mogen gaan. Achter de toiletdeur smeert hij zijn mond, oren en billen vol met bloed. Hij strompelt naar buiten en roept de bewaker dat hij bloed kotst en schijt. De bewaker gebiedt dat hij niet mag bewegen, of hij schiet. Hij belt het groene nummer en meteen rukt het ebolateam uit om hem naar de ziekenboeg te brengen om hem af te zonderen, tot het labo uitsluitsel zou brengen. Aangekomen bij het ziekenhuis, zet de ‘zieke’ het ineens op een lopen en verdwijnt in het niets, onder de verbaasde blikken van de omstaanders.

Dat is het verhaal dat de ronde doet op sociale media. Is het waar of niet, dat zal nog moeten blijken, ik ben nog aan het rondvragen. Het klinkt eerder als een mop. Een paar weken geleden ging er al een bericht rond met het advies om, als de verkeerspolitie je voertuig staande houdt om je papieren te controleren, je alleen maar moeten zeggen: “officier, ik ben op weg naar het ziekenhuis omdat ik denk dat ik ebola heb”. Je zal meteen ongestoord je weg kunnen verderzetten.

Dat doet denken aan het verhaal in de Bijbel, van de herdersjongen die zijn makkers beet neemt door te roepen dat er een wolf is. Hij herneemt die grap verschillende keren, tot op een dag er echt een wolf de kudde aanvalt en niemand zijn hulpgeroep nog ernstig neemt. Ebola is een harder te duchten vijand dan een wolf!

Gevaarlijker ook dan een wolf is het effect van de leugenspeeches van onder meer volksvertegenwoordiger Chrispin Mbindule. Steeds meer mensen lijken zijn grondloze beschuldigingen van een moedwillige besmetting te slikken en raken zo besmet met zijn mentaal virus, dat zich uit door boodschappen op sociale media zoals deze: “Beste humanitairen, we weten dat jullie miljoenen dollars verdienen aan uw fameuze ebola. We kennen het plan om de ziekte te verspreiden overal waar Kabila er niet in is geslaagd om de hele bevolking uit te roeien. Wij gaan ons tegen u keren. Beste Congolezen, aanvaard hun vaccin niet. Hoe zinloos is het om te vaccineren tegen een ziekte die niet kan worden genezen? Bij ons in Katwa doorzien we jullie spel. Zet je maar schrap, binnenkort openen we het offensief tegen jullie.” Anderen gaan daarin nog veel verder door te beweren dat ebola niet bestaat, maar een uitvindsel is om mensen naar de ziekenhuizen te lokken, waar ze dan met een spuitje worden afgemaakt. Wat een verwrongen geest moet je hebben om niet in te zien dat dergelijke houding precies het aantal doden zal doen toenemen! Blijkbaar heeft mijn pleidooi van vorig weekend dan toch zijn effect bij de burgemeester niet gemist. Hij heeft deze week immers afgekondigd dat al wie nog leugens verspreidt, en zeker als dat een politicus is, zal worden aangehouden en bestraft.

Intussen is het voor iedereen duidelijk geworden dat de voornaamste oorzaak van weerstand bij de bevolking domweg het slijk der aarde is. Heel vaak draait het in Congo altijd daar weer op uit. De grote horden werkloze jongeren zien internationale NGOs en experten uit West-Afrika en Kinshasa neerstrijken en slaan groen uit van jaloezie over de middelen die royaal worden ingezet, en waar ze zelf geen graantje kunnen van meepikken. Integendeel, de aanvallen van de ADF-rebellen blijven gewoon doorgaan, wat ook nog eens hun frustratie versterkt: voor meer dan 2.000 doden van de slachtpartijen geeft de internationale gemeenschap geen krimp maar voor nog geen 100 eboladoden is ineens de hele wereld gemobiliseerd. Hun woede is ergens wel te begrijpen, maar daarom gaan beweren dat ebola niet bestaat of een creatie van een labo is, is natuurlijk een brug te ver. Hoewel op internet natuurlijk ook wel dergelijke beschuldigingen te horen zijn, en de jongeren hebben daar toegang toe. Het verhaal van deze amerikaan bv. volstaat om een jonge, boze Congolees helemaal te overtuigen: de uitbraak in West-Afrika was volgens een deskundige geprogrammeerd en het supervirulente virus was artificieel gecreëerd.

Het ebolateam doet grote inspanningen om hun kwaadheid tegen te gaan met rationale argumenten en organiseert infokaravanen in Beni en een quiz waar je kan prijzen mee winnen. Maar of ze de weerstand volledig zullen kunnen overwinnen, blijft twijfelachtig. Alleen het einde van de uitbraak zou de gemoederen kunnen bedaren. Maar daar zijn we nog niet aan toe.

Volgens de cijfers van vandaag zijn er, met een nieuwe dode, nu 95 overledenen op 140 gevallen. Het sterftecijfer blijft dus schommelen rond de 68%. Er zijn geen  nieuwe besmettingslijnen gemeld en dat geeft hoop, tenzij een verdacht geval in Mahagi over enkele uren in het labo een positief resultaat zou geven.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Een mobiel lab voor een snelle diagnose

UPDATE 14 september

Onze hoop om naar het einde van deze week toe de terugval van de uitbraak te zien gebeuren, wordt door de cijfers van vandaag de kop in gedrukt. Met drie nieuwe bevestigde gevallen en twee doden blijven de curves stijgen: 94 doden op 140 besmettingen. Ook de nieuwe verdachte gevallen blijven zich voordoen; weer 13 erbij, waarvan 5 in Butembo. Gelukkig zijn de mobiele labo’s erg performant en krijgen de betrokkenen snel uitsluitsel. Binnen de drie uur is geweten of je een virus hebt opgelopen en binnen de 24 uur kan de differentieeldiagnose vaststellen of het om ebola gaat dan wel het Marburgvirus, Rift Valley Fever, Crimée-Congo koorts of een arbovirus (gele koorts, West Nijl virus, Zika, Dengue of Chikungunya).

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 14 september 2018

UPDATE 13 september

Het went door den duur wel om in een ebolagebied te leven. Mensen zijn geneigd om over te gaan tot de orde van de dag en de voorzorgsmaatregelen uit het oog te verliezen. Maar dan komt het virus zelf er ons aan herinneren dat het nog wel degelijk een bedreiging vormt: 4 nieuwe bevestigde gevallen vandaag, waarvan weer één in Butembo. 92 doden op 137 besmettingen en 37 genezingen. Acht besmetten zijn in behandeling. Er zijn ook weer 17 nieuwe verdachte gevallen, dus de tellers gaan alsnog gewoon blijven doorlopen. En dus moeten ook de vaccinaties onversaagd doorgaan: 8.738 personen kregen de prik. En er is nog een voorraad van zowat 3.000 dosissen, die voortdurend wordt bijgevuld.

De gedachte dat DNA van een virus zich nestelt tussen het genetisch materiaal van een hogere diersoort, en dat dit een gunstig effect heeft, is moeilijk te vatten. En toch zijn daar bewijzen voor. Syncytine is de naam van een eiwit dat van vitaal belang is voor de ontwikkeling van de moederkoek bij de mens, maar is eigenlijk een gen dat was overgenomen van een virus, miljoenen jaren geleden. Virussen hebben geen moederkoek, en toch bleek een virusgen een essentiële rol te gaan spelen in de ontwikkeling ervan.

In een recente studie van 15 vleermuizensoorten werd vastgesteld dat ze allemaal in hun genen erfelijk materiaal hebben ingebouwd dat afkomstig is van een oervorm van ebola. Normaal gezien zal toevallig binnengedrongen DNA, als het geen positieve werking heeft, en zeker als de werking negatief is, in de loop der eeuwen verdwijnen of verwateren. Bij de vleermuizen is dat gen echter 18 miljoen jaren lang zo goed als onveranderd gebleven. Dat zou er kunnen op wijzen dat het gen voor de vleermuizen een belangrijke rol vervult. In ebola is het nu net dát gen dat een eiwit aanmaakt dat het reactievermogen van antilichaampjes aantast. Het zou wel eens kunnen dat ditzelfde gen nu ook voor de vleermuizen een beschermende functie opneemt. Misschien zal dit ooit kunnen verklaren waarom vleermuizen drager van ebola kunnen zijn zonder zelf ziek te worden? Vriend en vijand, het ligt allemaal zó dicht bijeen.

UPDATE 12 september

Butembo heeft een nieuwe bevestigde besmetting: één van de verplegers van een eerdere zieke. Geen nieuwe keten dus. Op 133 zieken 92 overlijdens en 37 genezingen.
Maar ziet deze grafiek eruit alsof er een einde aan komt? Die stijging neemt niet af. En het aantal verdachte gevallen blijft te hard dansen. Vandaag zijn er weer 19.

UPDATE 11 september

Eén nieuw slachtoffer vandaag, maar geen nieuwe besmettingen. De geruchten over een besmetting in Goma bleven onbevestigd. Er zijn voortdurend mensen die worden afgezonderd tot het labo uitsluitsel brengt over de oorzaak van hun koorts. Zo zijn er weer nog 9 personen in onderzoek. En 8.190 mensen kregen nu in totaal een vaccinatie.

Nader onderzoek naar de groeiende weerstand van de bevolking tegen de ebola-ploegen toont aan dat dit te maken heeft met het verlies van familiebezittingen die verbrand worden. De WGO heeft beloofd een strategie in te voeren die de integrale vergoeding of vervanging van de verloren bezittingen voorziet, zodat de mensen niet àlles kwijt zijn. Als ze dat van bij hun aankomst in een getroffen familie ook zo meedelen, zullen de verwanten ongetwijfeld al veel meer bereid zijn om samen te werken.

Met de paniek van gisteren in Kisangani zijn de mensen tot het inzicht gekomen dat over de hele weg van Bunia tot Kisangani, toch een goeie 700 km, nergens controle wordt uitgevoerd op ziektebeelden, terwijl er elke dag meer dan 1000 mensen die weg gebruiken. Wel zijn er tientallen barrières van evenveel overheidsdiensten waar de bestuurder van elke wagen iets moet achterlaten, wil hij zijn weg ongestoord kunnen verderzetten. Het zegt veel over hun prioriteiten natuurlijk. De WGO heeft in ieder geval beloofd ook langs die weg verschillende medische checkpoints in te richten.

UPDATE 10 september

Grote paniek in Kisangani. Een meisje van 15 is er vandaag overleden met symptomen die aan ebola doen denken. Ook haar twee zussen zijn ziek. Ze kwamen net terug van een vakantie in Mambasa, dat net ten noorden van de eerste uitbraakhaard ligt. Gelukkig bevestigde vanavond Peter Salama van de WGO dat de labotesten negatief zijn. Maar vanavond circuleert weer een alarm over een verdacht geval in Goma. Daar is het nog wachten op de resultaten. Veel emoties in ebolagebieden!

In Butembo is er vandaag een nieuwe besmetting  vastgesteld. Zijn bloed testte negatief, maar het ebolavirus werd aangetroffen in zijn sperma. Zijn echtgenote was één van de eerder bevestigde gevallen in Mandima. Hij was in augustus ziek geworden en opgenomen in een lokaal gezondheidscentrum, maar had geweigerd zich te laten verhuizen naar het ebolabehandelingscentrum in Mangina. Hij was naar Butembo gevlucht en heeft het overleefd. Tijdens zijn herstel is zijn vrouw hem komen bezoeken. Daarna is zij ziek geworden en nu in behandeling.

Met ook nog een dode er bij in Beni zien de cijfers er vandaag zo uit:

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 10 september 2018

De sterfteratio blijft hangen op 69%. De vaccinatieteller staat nu op 7.780. In totaal hebben 36 mensen ebola overleefd.

Er doet zich een vreemd verschijnsel voor in de media. De berichten over ebola in Oost-Congo splitsen uiteen in twee tegenovergestelde richtingen. In de ene groep berichten klinkt optimisme dat vaak zelfs expliciet wordt verwoord als ‘de ebolacrisis is overwonnen’. In de andere zindert dan weer paniek door: de ebolabom gaat barsten in Butembo, in rebellengebied woekert het beest ongezien verder tot het straks weer opduikt, in Dar es Salaam maken ze zich zorgen dat het virus tot bij hen geraakt. Die eerste groep blijkt toch vooral te gaan om een al te optimistische interpretatie van wat de minister dit week-end in Kinshasa verklaarde: dat ebola in het primaire epicentrum (Mangina) onder controle is. Als een journalist daar snel overheen leest en in het primaire epicentrum niet tot zijn brein doordringt, dan krijg je dit. En dan merk je meteen hoe journalisten ongelooflijk veel van elkaar overschrijven. Onwaarheden gaan direct een eigen leven leiden. Dat Butembo 1,4 miljoen inwoners telt bijvoorbeeld, gaat tot de dag van vandaag nog altijd mee, hoewel het in werkelijkheid maar de helft is. Dat cijfer is gevallen in één van de allereerste ophefmakende ebola-artikels en sindsdien heeft het zich verspreid als… een virus! Je vraagt je dan snel af wat je van al die andere berichten eigenlijk mag geloven…

“We betalen de prijs voor de slechte kwaliteit van de diploma’s van artsen en verpleegkundigen” - Minister van Gezondheid Oly Ilunga Kalenga

In zijn persconferentie stak de minister heel eerlijk de vinger in de wond: “we betalen ook de prijs voor de slechte kwaliteit van de diploma’s van artsen en verpleegkundigen. Wij zijn het land met het grootste aantal verpleegscholen en medische faculteiten. Maar er zijn kwaliteitsproblemen en dit resulteert in weerstand tegen de maatregelen of gebrek aan reactiviteit. Dit is een belangrijke uitdaging die moet worden benadrukt en waaraan in de toekomst moet worden gewerkt”. Dat fenomeen van verderschrijdend kwaliteitsverlies doet zich in alle onderwijsrichtingen voor en is nauw gelieerd aan het algemene probleem van ondermaats bestuur, maar laat zich in de medische sector natuurlijk op de meest schrijnende manier voelen. Dat zoveel personeel besmet raakte (16 gevallen) en dat ook besmet verplegend personeel op de vlucht slaat uit angst voor de behandeling, is eigenlijk onvoorstelbaar, en olie op het vuur van allerlei complottheorieën.

UPDATE 9 september

Zondag, rustdag, ook voor ebola: geen nieuw geval, geen overlijden. De tweede keer op korte tijd! De stand blijft dus 90 doden op 131 besmettingen. Wel zijn er 20 mensen in onderzoek, dat wil dus zeggen dat er van 20 mensen stalen zijn afgenomen om te zien of het ebola is dan wel een andere ziekte zoals malaria of griep. Morgen weten we daar meer over. Het aantal gevaccineerden werd opgetrokken naar 7.409.

UPDATE 8 september

Meer dan vierhonderd mensen in een zaal en een ebolateam van meer dan tien experten, onder leiding van de DG van de directie van de strijd tegen de virale ziekte, Dr. Bathé Ndjoloko: vandaag hadden we in Butembo een afspraak met hen om meer te vernemen over hun plannen in de strijd tegen ebola in de grote stad Butembo.

Mijn critici zullen me weer verdenken van onaangepast cultureel gedrag, maar ik kan er maar niet aan wennen, aan dat oeverloos te laat komen. De uitnodiging vermeldde duidelijk 10 uur. Om 10 voor 12 werd het eerste woord uitgesproken. En dan verloren ze nog zeker 20 minuten met geknoei aan het scherm en de projector. Hadden ze nu maar een goeie reden gegeven waarom ze zoveel te laat kwamen, het zou voor ons makkelijker te aanvaarden zijn. We moesten ons tevreden stellen met excuses en haast onzichtbare projecties op een schuin deel van het plafond van de zaal die niet kan verduisterd worden, bij gebrek aan gordijnen. Is dit de straffe communicatieploeg waar iedereen het over heeft?, vroeg ik me af.

Veel nieuws viel er niet te rapen. Vooral de discussies na de voorstellingen waren interessant. Enkele punten zijn wel het melden waard:

  • 5 ambulances zijn op weg naar Butembo vanuit Bukavu. Die zijn nodig om alle verdachte gevallen, die de komende dagen zullen worden gemeld, meteen op te halen om ze te isoleren. Ze drukten ons op het hart dat we niet moeten schrikken als de ambulance zal voorbijrijden, want het grootste deel van de verdachte gevallen zal negatief zijn. Ze moeten gewoon op zeker spelen. Twee groene nummers werden gedeeld voor alle meldingen.
     
  • De burgemeester, tot ieders verwondering, kaartte zelf de kwestie aan van de staking van het personeel in juli, en hoe die leidde tot late herkenning van de ziekte. Hij vroeg zich ook wat er gaat gebeuren als het medisch personeel zijn dreiging met staking nu, wegens wanbetaling, uit zal voeren.
    De repliek van de DG was ietwat ontnuchterend. “Herinner je wat je vroeger op school leerde: je moet oorzaak en gevolg van elkaar onderscheiden. Zijn er ooit stakingen geweest die tot ebola hebben geleid? Hein? De zaal viel stil, diep nadenkend wat hij bedoelde. Maar hij draafde gewoon door om niemand de kans te geven te argumenteren dat dit niet de vraag was, wel dat er veel tijd is verloren gegaan door een staking die perfect had kunnen worden vermeden door het personeel correct te betalen. Net zo goed als de stakingsaanzegging van nu meteen zou worden opgelost door gelijk loon voor gelijk werk te betalen aan iedereen. Maar dan moet de verantwoordelijkheid van de staatsstructuren worden erkend, en dat is blijkbaar nog altijd not done in Congo. “Geloof me”, en hij richtte zich tot de burgemeester, “al die mensen hebben de eed van Hippocrates afgelegd en wij gaan ze allemaal stuk voor stuk opvorderen. Niemand zal hier staken!”. Typisch Congolees…
     
  • Dan ging hij uitgebreid in op de vele kritieken die hun team krijgt over Ebola business. De mensen moeten ophouden ons ervan te verdenken dat we het allemaal doen voor ons eigen profijt. Een dame vroeg gisteren nog op een volksbijeenkomst in Beni: moeten jullie nu echt zoveel wagens aanschaffen? Waarop hij triomfantelijk antwoordde: maar dat zijn onze wagens niet. Die behoren toe aan jullie broers, nonkels en neven. Wij huren die alleen maar voor de duur van de crisis. Plaatselijke restaurants die vroeger tien klanten hadden, hebben er nu tachtig. Hotels die tot voor kort drie kwart leeg stonden zijn nu volgeboekt. Wie wint er in de eerste plaats? Dat zijn toch wel jullie!
     
  • Een vraag die zichtbaar moeilijk lag, is deze: hoe komt het dat er, op zo korte tijd, miljoenen dollars worden opgehoest voor enkele tientallen eboladoden, terwijl al vier jaar lang meer dan tweeduizend mensen het leven lieten door de terroristische moordaanslagen van de ADF-rebellen, waartegen niemand wat onderneemt? Hij maakte er zich snel vanaf door te zeggen dat hij geen militair is, dat de strategieën om tegen ebola te vechten voor hem veel duidelijker zijn, en dat, mocht hij van ebola geen prioriteit maken, er wellicht veel meer slachtoffers zouden vallen.

Er was geen tijd genoeg om op alle vragen in te gaan, dus glipte ik met de DG mee naar buiten om, ook voor de ogen (en oren) van de burgemeester en de adjunct-commissaris van de politie mijn vraag te stellen. De DG had immers gezegd dat hij daags na de maffe verklaring van parlementslid Mbindule, dat ebola in een labo is gekweekt om de bevolking van Noord-Kivu uit te roeien, op de radio alles had weerlegd. Maar ik vind dat niet ver genoeg gaan. Ik zei hem dat er nog vele andere stoorzenders zijn die ongehinderd blijven doorgaan, onder meer in sommige protestantse kerken. Dat desinformatie in tijden van ebola een misdaad is, omdat dit menslevens gaat kosten. Tot daar was hij het roerend met mij eens. Maar toen ik hem zei dat die desinformatie niet een kwestie is van individuen, maar dat er een systeem achter zit, en dat dit enkel kan worden gestopt door gerechtelijke vervolging, keek hij naar de wolken en antwoordde: vriend, dat is mijn vak niet. Waarop ik repliceerde: daarom dat ik het zeg waar de burgemeester en politie het ook horen. Maar die trokken de DG al aan de mouw, want er stond hen een drankje te wachten in een zijvertrek. In Congo staatsdiensten verantwoordelijkheden zien opnemen die ten goede komen aan de bevolking? Het blijft een zeldzaamheid.

Vanavond zijn de statistieken van de dag vroeg binnen gekomen, iets na 19uur al. Meestal is dat pas na 23 uur. Na de rustdag van gisteren stijgt de reeks verder: 2 nieuwe bevestigde gevallen en een overlijden in Beni. In totaal dus 131 besmettingen en 90 doden. Daarmee is deze uitbraak officieel de achtste grootste uitbraak aller tijden. De uitbraak van Bundibugyo in Oeganda telde ook 131 besmettingen maar met slechts 42 doden. Dus heeft Congo die nu voorbijgestoken.

Weer 2 nieuwe genezingen, dus 35 mensen hebben ebola overleefd. Het aantal verdachte gevallen stijgt weer naar 14, omdat nu ook in Butembo patiënten worden getest op ebola. Maar ook het aantal gevaccineerden blijft goed vooruitgaan: nu al 7.069 mensen.

Wat betreft de behandeling die alsnog enkel met experimentele medicijnen kan gebeuren: 26 patiënten werden behandeld met mAb 114, Zmapp of Remdesivir. Van deze 26 patiënten, zijn 15 genezen, 6 overleden en 5 nog in behandeling. Met een voorlopige sterfteratio van 29%, in vergelijking met de algemene sterfteratio van 69%, zullen we zeker mogen besluiten dat die medicijnen levens redden. Ze moeten evenwel binnen de eerste zeven dagen van het verschijnen van het ziektebeeld kunnen worden toegediend. Nadien is er niet veel meer aan te doen.

© Ivan Godfroid

Vanaf vandaag hangt in Butembo de ebolavlag uit.

UPDATE 7 september

Na alle commotie van de voorbije dagen eindelijk nog eens goed nieuws. Vandaag geen enkel nieuw geval en geen enkel overlijden! Dat is de eerste keer sinds de uitbraak, denk ik. Ook een nieuwe genezing erbij, zodat nu in totaal 33 personen genezen zijn verklaard. Wel worden nog 9 verdachte gevallen onderzocht. Maar toch, het is even een verademing!

In Butembo hebben de tracing teams al 280 contacten geïdentificeerd, dat zijn mensen die in aanraking kwamen met de twee zieken. Van hen werden al 170 mensen gevaccineerd. Ook in Masereka, de andere uitbreidingszone, is de ringvaccinatie opgestart.

Taxibrommer met passagiers in Beni

Eindelijk heeft het ebola-team oog voor de taxibrommers! Dat lijken me nochtans hoogst efficiënte overdragers van virussen, zodat ik niet begrijp waarom ze zo lang hebben gewacht. Ook al mag het reglementair niet, je ziet heel vaak taxibrommers passeren met drie of vier passagiers achterop. Die moeten dan zo dicht aansluiten om er niet af te vallen, dat het voor een virus een koud kunstje is om daarvan te profiteren. De verenigingen van taximannen kregen dus onderricht in wat ebola is, hoe het virus zich verderzet, hoe je het kan herkennen. Op de tank van hun brommers kleven nu stickers met de gratis nummers die je moet bellen als je denkt een geval te kennen. Hun vertrek- en aankomstparkings aan de vier kanten van de stad werden uitgerust met handwasinstallaties.

Ik heb vandaag wat rondgevraagd, en het blijkt dus inderdaad dat de protestantse pastors overal spreken van een samenzwering tussen wat ze noemen de laboratoria van de ‘mondialisten’ en de duivel in hoogsteigen persoon, met als doel allerlei virussen aan te maken om de bevolking van Afrika uit te roeien en zo vrij spel te krijgen op het continent. Ook in Bukavu, en zelfs in Nairobi! Nu moet ik nog natrekken of volksvertegenwoordiger Mbindule ook protestant is of niet. Het kan niet anders dan dat hierover door de protestantse hiërarchie overal instructies werden gegeven! Dit is georkestreerde desinformatie!  Morgen wordt er in Butembo een wetenschappelijke conferentie voor het middenveld georganiseerd over de laatste innovaties in diagnostiek en behandeling van patiënten. Hopelijk zullen ze het ook hebben over het bestrijden van desinformatie. Zoniet kaart ik het wel aan.

UPDATE 6 september

Angst is een slechte raadgever. Gezond verstand is zijn eerste slachtoffer. Mensen gaan steeds meer dingen doen die het tegenovergestelde bereiken van wat ze zouden willen.

De bewoners van de wijk Ndindi in Beni, sinds die werd uitgeroepen tot nieuw epicentrum van de ebola-uitbraak, slaan in paniek. Ze vluchten alle kanten uit. Ze doen dat bij voorkeur ‘s nachts, omdat ze niet willen worden gezien. Ze willen niet worden tegengehouden. Ze willen niet worden beschouwd als een mogelijke zieke, want ze zijn als de dood voor de ziekenboegen. De verhalen daarover worden alsmaar straffer. Wie daar binnen sukkelt, wordt beroofd van al zijn organen voor de internationale organenmarkt, en je lijk wordt daarom begraven door een met maskers onherkenbaar gemaakt team dat de familie verhindert om de schade door de organenroof vast te stellen. Zover is het gekomen. Dit klinkt als een scenario voor een rampenfilm, maar het is realiteit geworden in Beni.

In Butembo zit de schrik er ook goed in. De verpleger die de eergisteren overleden dame had helpen onderduiken is intussen vandaag zelf overleden. In totaal zijn 195 mensen geïdentificeerd die met hen in aanraking zijn gekomen en die zo snel mogelijk moeten worden opgespoord en gevaccineerd. Daarvoor moet een speciaal team van Beni komen. Vanochtend konden die echter niet tot in Butembo geraken omdat een groep maï maï slaags was geraakt met het leger ter hoogte van Mataba, halverwege de twee steden. Een dag verloren dus door de onveiligheid. Hopelijk wordt er nu snel een permanent team in Butembo zelf gevestigd, want er zal veel werk aan de winkel zijn!

De gouverneur van de provincie Noord-Kivu, Julien Paluku Kahongya, ziet de ernst van de situatie ook in. Maar of zijn manier van communiceren nu het alternatief is waar hij toe oproept, daar heb ik zo mijn twijfels bij. Zijn bericht leest eerder als “ik weet het ook niet meer”.

De statistieken van gisteravond zijn net vrijgegeven: 2 nieuwe bevestigde gevallen, twee nieuwe doden. In totaal dus al 89 doden op 129 besmettingen. Het sterftecijfer stijgt zo naar 69%. Eén van de nieuwe bevestigde gevallen is opgedoken in weer een nieuwe zone: Masereka. Het gaat om een verpleger die in Beni heeft gewerkt, in contact was geweest met een zieke, een vaccin geweigerd heeft en niet wou worden opgevolgd. Zo iemand zou toch beter moeten weten! Door zijn onprofessionele bange reactie opent hij een nieuw gebied voor besmetting!

De inentingen werden toegediend aan 6.486 mensen die in aanraking kwamen met zieken. Onder hen 70 in  Butembo. Dat cijfer gaat nu snel moeten stijgen. Vandaag bracht de minister van Gezondheid een mobiel labo naar onze stad, zodat verdachte gevallen snel kunnen worden uitgeklaard.

UPDATE 5 september

Wanneer een Ebolageval wordt bevestigd in een stad met 1 miljoen mensen, zou niemand in de hele wereld vannacht goed mogen slapen - Peter Salama, WGO

Wat we al zolang vrezen is vandaag gebeurd: er is een eerste bevestigd geval van ebola vastgesteld in Butembo. Peter Salama, adjunct-directeur van de WGO tweette: “het goede nieuws is dat het geval snel werd gedetecteerd en dat meteen alle contacten worden opgespoord.” Maar dat is niet wat wij hier horen. Wat verteld wordt, klinkt helemaal anders. Een dame die ziek was geworden in Mangina, het epicentrum van de uitbraak, wilde niet in de gespecialiseerde ziekenboeg belanden, omdat daar de wildste verhalen worden rond verteld. “Wie daar eenmaal binnengaat komt er niet meer levend uit”. Vreemd want zij die het hebben overleefd komen allemaal uit die speciale ETC (Ebola Treatment Centers). Goed bewust dat ze mogelijk ebola had opgelopen, koos ze er toch voor om te vluchten naar Butembo, waar ze onderdook in een klein dispensarium, in de hoop zo onder de radar te blijven van het ebolateam. Zeven dagen later is ze daar gisteren overleden. De verpleger, die een zware deontologische fout had gemaakt, probeerde die nog te verbergen door het lijk op een brommer vast te binden en naar het universitair ziekenhuis te sturen. Daar konden ze alleen het overlijden  vaststellen, een staal nemen en een ebolabesmetting bevestigen. Wat er met de brommer is gebeurd, de bestuurder en de persoon die mee achterop zat, daarover vernemen we niets. Stel je voor dat die taximan gewoon nog passagiers rondrijdt…

Het valt op, in de vele persberichten, hoe de cijfers over de bevolking van Butembo variëren van een half miljoen tot 1,4 miljoen. De WGO neemt dan maar het gemiddelde van 1 miljoen. Tekenend is dat, voor de slordigheid van de Congolese overheid. De laatste bevolkingstelling dateert van 1984 en sindsdien heeft niemand er nog een idee van hoe groot de bevolking nog is. Dat zegt ook veel over hoe belangrijk de bevolking is voor de overheid. Zelf heb ik ze ook niet geteld, maar ik schat ze op zowat 700.000 mensen in Butembo. In ieder geval meer dan volk genoeg voor een virus om eens zijn lekker zijn gang te gaan. Laat ons hopen dat het zover niet komt.

In Mabalako en Mangina, de eerste uitbraakregio’s, nemen de spanningen toe. De scholen gaan nog niet van start. Waar de leraars niet staken, weigeren de ouders hun kinderen naar school te laten gaan, ondanks herhaalde oproepen van de overheden. Er is een groeiend wantrouwen naar gezondheidswerkers toe, en dat heeft ongetwijfeld alles te maken met de onverantwoorde uitspraak van parlementslid Mbindule enkele dagen geleden (zie update 29 augustus). In de hoofden van de mensen wint de complottheorie door zijn gebazel aan belang en zoeken steeds meer zieken te ontsnappen aan de medische overheid. Volgens hem is ebola een variant op de massaslachtingen en dus ook aangestuurd dor de centrale overheid in Kinshasa om de bevolking in le Grand Nord uit te roeien. Diezelfde overheid dus die de tegenaanval tegen ebola leidt. Die zouden dus in feite ebola verspreiden in plaats van bestrijden. Uiteraard dat iedereen dan wegvlucht als de mobiele ebolabestrijdingsteams langskomen! Ik snap echt niet dat hij nog niet publiekelijk werd tot de orde geroepen.

De intersyndicale coördinatie van de gezondheidssector in het getroffen gebied maakt zich boos over wat ze een niet te verantwoorden discriminatie van de lokale gezondheidswerkers noemen. Ze krijgen maar een fractie van de premies en vergoedingen waar hun collega’s, die vanuit Kinshasa werden ingevlogen, van genieten, terwijl ze evengoed hun leven wagen. Ze wijzen het ministerie van Gezondheid met de vinger en eisen een externe audit omdat ze vrezen dat sommige hooggeplaatste ambtenaren met hun geld aan de haal gaan. Ook al dreigen ze met staking, tegelijk herhalen ze hun oproep, nu ook speciaal aan Butembo, om steeds overal alle voorzorg te blijven nemen: vooral goed en vaak de handen wassen, voor wie zich in de stad heeft begeven.

Ook nog de balans van de dag: 3 nieuwe bevestigde gevallen en 2 overlijdens (waaronder die van Butembo) brengen het totaal aantal besmettingen op 127 en overlijdens op 87. Het aantal gevallen in onderzoek is teruggevallen op 4.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 4 september 2018

UPDATE 4 september

De wijk Ndindi in de stad Beni is op dit moment de belangrijkste besmettingshaard van de epidemie geworden, goed voor 70% van de laatste 20 gemelde bevestigde gevallen. Deze situatie hangt samen met het verzet van de gemeenschap in deze buurt om samen te werken met de gezondheidsautoriteiten. Sommige gezinnen hebben lang zieke mensen verborgen gehouden, verzetten zich ertegen dat zorgverleners hun familieden naar het Ebola Treatment Center (ETC) zouden brengen en weigerden zich te laten vaccineren. Er waren ook verschillende gewelddadige incidenten gemeld tegen medisch personeel en gezondheidszorgfaciliteiten. Om de spanningen te verminderen, werd een gemeenschapsdialoog gelanceerd tussen de responscoördinatie en de leiders van de Ndindi-gemeenschap. Daarnaast is er een lokaal coördinatiecomité van buurtleiders opgericht en is er een communautair actieplan ontwikkeld.

Dat is ook te merken aan de cijfers van vandaag: 2  nieuwe bevestigde gevallen in Beni, 1 vermoedelijk geval in Beni (de dode werd begraven door de familie zonder dat een staal kon worden afgenomen) en drie overlijdens, waarvan 2 in Beni en één in Mabalako. De teller staat nu op 124 besmettingen waarvan 85 patiënten zijn overleden. 16 verdachte gevallen worden nog onderzocht. In totaal werden 22 patiënten behandeld met de nieuwe geneesmiddelen. De helft onder hen is genezen, 4 zijn overleden en 7 zijn nog in het ziekenhuis maar maken vorderingen. De medicijnen maken dus wel degelijk een verschil! Hopelijk geldt dat ook voor de vaccins, want 6.134 mensen kregen intussen een prik.

Gisteravond was er een nieuwe aanval van de ADF in een buitenwijk van Beni. Het blijft onbegrijpelijk dat ondanks de de zware aanwezigheid van blauwhelmen en het leger toch nog aanvallen kunnen plaats vinden zo dicht bij het stadscentrum. WGO-directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus noemde dit onaanvaardbaar en deed een oproep om samen het virus te bestrijden in plaats van elkaar.

In Zambia is een ebola-alarm gelukkig weer afgeblazen. De journalist moet alleen zijn huiswerk wat beter maken en juiste cijfers citeren.

UPDATE 3 september

Het voelt toch weer anders aan als ebola dan plotseling toch dicht op je vel blijkt te zitten. Vanochtend hebben twee ebolabestrijders op het stadhuis van Butembo bekend gemaakt dat één van de pas in Beni bevestigde gevallen van ebola kort daarvoor in Butembo had deelgenomen aan een traditioneel feest voor de overhandiging van een bruidsschat voor een aanstaande bruid. Meteen is een vliegende brigade uitgerukt om in onze stad alle mensen te identificeren met wie hij in aanraking kan zijn geweest. Snel konden 37 mensen worden opgelijst, maar daarvan konden tot nu toe slechts 15 mensen worden gevaccineerd. De overigen konden nog niet worden opgespoord.

In tegenstelling tot wat gisteren werd gemeld is de vakbond van leerkrachten dan toch gaan staken, zowel in Mangina als in Oïcha. Ze vragen uitstel van de opening van het schooljaar met een maand en willen dat intussen alle leerkrachten en leerlingen worden gevaccineerd. Er zijn trouwens nog maar weinig inschrijvingen voor dit jaar. Maar ook buiten de ebolazone voert de vakbond actie: SYECO eist de toekenning van het statuut van staatsambtenaar aan alle leerkrachten en de betaling van alle achterstallige loon. Ze hebben de regering tot zaterdag gegeven om hier een antwoord op te geven. Er dreigt dus binnenkort een algemene schoolstaking.

Tenslotte nog de cijfers voor vandaag: 1 nieuw bevestigd geval in Beni, 1 dode, ook in Beni, 2 genezingen, 14 verdachte gevallen in onderzoek. Op 121 besmettingen, nu dus 81 overlijdens. Nog geen keerpunt in zicht dus. Het aantal personen beschermd door een vaccin is opgelopen tot 5.946.

UPDATE 2 september

Lees je niet graag cijfers en heb je liever een visuele indruk van het verloop van de epidemie? Dan doen we weer beroep op onze viroloog van ‘Down Under’ Ian McKay.
In één oogopslag zie je dat deze uitbraak gewoon zijn moordende curves verderzet.

En toch geven de cijfers van vandaag weer hoop: geen enkel nieuw geval vandaag, weer 5 patiënten genezen verklaard, maar wel 12 verdachte gevallen in onderzoek. Ook twee nieuwe overlijdens, zodat nu 80 van de 120 besmette patiënten zijn overleden. In totaal kregen 5.773 mensen een prik en werden 1.739.648 reizigers gecontroleerd op 36 verschillende controleplaatsen.

Uit Oïcha kwam het nieuws dat de vakbond van de leerkrachten een lang onderhoud had gehad met de verschillende religieuze leiders, inrichtende machten van de scholen, die hen hebben kunnen overtuigen om toch ook daar de scholen te openen morgen. Uiteindelijk zijn kinderen beter beschermd op school dan wanneer ze rondzwerven zonder controle. De eerste schooldag zal dus op het hele grondgebied van Congo plaatsvinden morgen.

UPDATE 1 september

Een dubbele verjaardag vandaag: de ebola-uitbraak in Noord-Kivu is een maand oud, en de eerste ebola-uitbraak ooit, ook in Congo, is precies 42 jaar oud. Sommigen beweren dat de middeleeuwse pest in werkelijkheid ebola was, maar we zullen dat maar op rekening van een rijke fantasie zetten. Want hoe zou het virus eeuwenlang kunnen onderduiken om dan ineens in Afrika weer boven te komen?

Alle gekende uitbraken ooit zijn samen op een kaart gebracht, om deze verjaardagen te gedenken.

Veel te vieren, is er nochtans niet. Het virus zet zijn moordend pad gewoon verder aan hetzelfde ritme: 2 nieuwe bevestigde gevallen erbij in Beni (weer in Beni!) en 1 overledene, dat maakt 78 doden op 120 besmettingen. In het labo worden weer 7 nieuwe gevallen onderzocht. In totaal zijn er 11 in onderzoek. Dit is de negende grootste uitbraak van alle uitbraken ooit, maar als dit ritme zich verderzet zal hij zeker de 2007 uitbraak  in Bundibugyo voorbijsteken. Daar waren toen 131 besmettingen opgetekend.

Ik kreeg een ooggetuigenverslag van hoe het er tegenwoordig aan toegaat aan de grens met Oeganda in Kasindi. Aan de grens zijn drie nieuwe overheidsdiensten opgedoken waar iedereen langs moet gaan, enkel en alleen maar om een duit in het zakje te doen. Terwijl de onder-de-tafel-tarieven van de reguliere diensten fors omhoog zijn gegaan. Hun logica? Vermoedelijk iets van: in een ebolazone lopen wij als ambtenaren meer gevaar en daar moeten we voor vergoed worden. Waanzin natuurlijk: misbruik maken van een epidemie om de reizigers te melken! Noem mij één ander land waar dit kan bestaan. Ik ken het niet.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 31 augustus 2018

 

UPDATE 31 augustus

Morgen zal het een maand geleden zijn dat de ebola-uitbraak officieel werd aangekondigd. Tijd voor een voorlopige balans. WHO adjunct-directeur Peter Salama (what’s in a name? Salama in Swahili betekent veilig, behouden. Wat een ongewone naam voor een Australiër!) gaf een uitgebreid interview aan IRIN. Hij is gematigd optimistisch dat de uitbraak onder controle is, maar blijft rekening houden met de mogelijkheid dat in de ‘driehoek van de dood’, waar rebellen het normale leven verstoord hebben, mogelijk toch besmettingen ongeïdentificeerd zijn gebleven, van waaruit nieuwe besmettingsgolven kunnen uitwaaieren tot in Oeganda. Anderzijds heeft de inmiddels opgedane ervaring wel degelijk geholpen om snel te reageren. Bovendien werden in deze uitbraak voor het eerst medicijnen gebruikt die een grotere overlevingskans bieden. Ook al gaat het maar om een twintigtal patiënten, toch zijn er duidelijke indicaties dat de vijf gebruikte geneesmiddelen in meerdere of mindere mate een verschil hebben gemaakt. Nader onderzoek zal moeten uitmaken welk van de vijf het meest efficiënt is. Het vaccin dat in de Evenaarsprovincie voor het eerste werd gebruikt, en nu voor de tweede keer, blijkt ook de verwachtingen in te lossen. De hoop groeit dat Congo zo op termijn in staat zal zijn om zelf nieuwe uitbraken aan te pakken.

Vandaag is er weer geen dode gevallen, wel twee nieuwe besmettingen vastgesteld, 118 in totaal nu. En toch nog weer 13 verdachte gevallen in onderzoek. Het einde van de besmetting is nog niet in zicht, maar hopelijk is de dalende trend daarmee ingezet. Als dat zich bevestigt zal deze uitbraak de vierde grootste van Congo blijven.

Om de groeiende weerstand van de bevolking tegen te gaan heeft de Minister van Gezondheid nu aan alle 30 wijkchefs van de stad Beni een mobiele telefoon gegeven, zodat ze meteen als nodig alarm kunnen slaan. De twee overlijdens midden in de stad Beni drie dagen geleden, zonder dat de diensten op de hoogte waren van hun besmetting, mogen zich niet herhalen. Dat zou fataal kunnen worden. Daarom dat de chefs geresponsabiliseerd worden. Ze kregen ook een rondleiding in het ebola-behandelingscentrum, zodat ze zelf kunnen getuigen dat dit niet bedoeld is om de zieken af te maken, zoals sommige geruchten beweren.

UPDATE 30 augustus

In tegenstelling tot de getroffen dorpen in Beni, waar de opening van de scholen op 3 september werd bevestigd, heeft het syndicaat van de leerkrachten van Congo, SYECO, antenne van Oïcha, eenzijdig beslist om daar in Oïcha niet aan het werk te gaan. Ze deden een oproep aan de ouders om hun kinderen thuis te laten.

Ze geloven niet dat enkel het wassen van de handen van de kinderen de ziekte zal buiten de scholen houden. Zij pleiten voor een vaccinatie van alle leerkrachten en leerlingen, zelfs van de hele bevolking. Ze lijken niet te beseffen dat dit wel eens vele maanden zou kunnen kosten, als je ziet dat er sedert 8 augustus nog geen 5.000 mensen konden worden gevaccineerd.

Er circuleren trouwens bizarre geruchten op sociale media over de vergoeding van de ploeg vaccinverleners. Volgens één bron krijgen diegene die uit Kinshasa komen 150$ per dag, terwijl lokale vaccinateurs maar 15$ per dag krijgen. Als die protesteren krijgen ze een ‘hoepel op’-antwoord.

Volgens een andere bron worden verplegers helemaal niet betaald voor hun diensten en rommelt het over een mogelijke staking. Een staking in volle crisissituatie! Omdat er weer ergens iemand in de betalingsketen het geld in zijn eigen zak steekt? Het zal toch niet waar zijn! Laat ons hopen dat dit geruchten zonder grond zijn, hoewel een mens zich in Congo echt aan alles kan verwachten.

Vandaag kwam er ebola-alarm uit een onverwachte hoek: het Meri vluchtelingenkamp voor Zuid-Soedanezen in het uiterste noordoosten van Congo. Er is helemaal nog geen duidelijkheid rond of het wel ebola is. Mocht dat toch het geval zijn, dan zou dit mogelijk om een nieuwe uitbraak kunnen gaan, want Soedanese vluchtelingen hebben in principe geen middelen om te reizen en onderweg besmet te geraken. Afwachten dus wat het labo zegt. Maar zo leeft Congo dus van de ene onzekerheid naar de andere, alsof de permanente politieke onzekerheid nog niet volstond voor dit mismeesterde land.

Dan nog de dagcijfers: 116 besmettingen (+1), 77 overlijdens (status quo), 23 genezingen (+1), 4.851 personen gevaccineerd.

UPDATE 29 augustus

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Uien beschermen niet tegen ebola

Sinds vorige week wordt volgend bericht gretig gedeeld op whatsapp en andere sociale media:
Ebolavirus: het eten van ajuin wordt aanbevolen.
Een Afrikaans onderzoeker wiens naam we hier niet willen onthullen, zei met overtuiging dat de ui de oplossing voor de ebola-ziekte zou zijn.
Volgens hem volstaat het om de patiënt gedurende 3 tot 7 dagen het volgende recept te laten eten: een ui goed vermalen of pletten in de mortier, men voegt er een theelepel geconcentreerde melk aan toe en een theelepel koffiepoeder (Nescafé). Roer de drie ingrediënten goed om en laat de patiënt dit opeten.
Wat betreft mensen die nog niet ziek zijn, om zich tegen het virus te beschermen, geeft dezelfde onderzoeker aan dat ze dagelijks 1 tot 2 verse uien moet eten.
We hebben het hier niet over propaganda, maar over een oplossing die wordt voorgesteld aan de bevolking van een land dat wordt bedreigd door een epidemie zonder vaccin die nog steeds slachtoffers eist.
NB: De consumptie van uien vernietigt het virus.
Een verwittigd man is er velen waard, geef de boodschap door….
Ik heb gewoon gekopieerd en geplakt, ik bevestig niets hé.

Wat een bizar gevoel voor humor, was het eerste wat in mij opkwam toen ik het bericht binnenkreeg. Maar blijkbaar nemen er zoveel mensen dit bericht ernstig, dat het ministerie van Gezondheid het nodig vond er een poster aan te wijden. Die sturen ze nu rond, samen met het volgende commentaar: Op sociale media doet het gerucht de ronde dat ajuinen eten beschermt tegen ebola. NIET WAAR!  Behalve een vieze adem, die misschien mensen op afstand zal houden, geven ajuinen geen enkele bescherming!

Vandaag kende Butembo een vroeg begin van de kiescampagne. Volksvertegenwoordiger Crispin Mbindule had twee dagen lang uitgebreid laten rondroepen via microfoonwagens dat hij meteen na zijn aankomst aan het begin van zijn parlementair verlof een publieke meeting zou houden in het centrum van de stad. Hij staat gekend als een progressief en geëngageerd politicus, maar wat hij vandaag vertelde aan de massa maakt van hem een gevaarlijke populist. Hij riep in zijn speech de minister van gezondheid op om te kennen te geven vanwaar deze ebolabesmetting kwam. In de Evenaarsprovincie was dat van een besmette aap die iemand had opgepeuzeld. Maar hier in Noord-Kivu ziet het er naar uit dat het virus werd gefabriceerd in een labo. Volgens hem. En dat vertelt hij op een moment dat er steeds meer weerstand komt van de bevolking tegen de getroffen maatregelen. Waar stuurt hij op aan? Wil hij de regering beschuldigen het virus te hebben verspreid onder de bevolking van Noord-Kivu? In de  VS heb je ook critici die beweren dat ebola een opgeklopte hype is om de mensen zo bang te maken dat ze er hun regeringen zouden toe brengen om de hele bevolking in te enten. Dat zou de vaccinlabo’s van medische multinationals als Merck natuurlijk steenrijk maken. Sommige precedenten in die sector maken dat zelfs nog redelijk plausibel. Maar de beschuldiging van de “Honorable” (zo laat elke volksvertegenwoordiger zich hier noemen vanaf het moment dat ze op de kieslijst staan. Zelfs als ze niet worden verkozen blijven ze met die titel pronken) houdt geen steek. Benieuwd hoe daar morgen zal worden op gereageerd! De strijd tegen ebola treedt deze week in een cruciale fase. Het is nu erop of eronder. Dan kunnen uitspraken als deze worden gemist als kiespijn.

Waarom sterven er meer vrouwen dan mannen aan ebola? Neen, niet omdat ze minder weerstand hebben. Wel omdat ze vaker besmet worden. Het lichaam van een overledene opbaren is vrouwenwerk. De kans dat zij worden besmet ligt dus een pak hoger dan bij mannen. Zo zien we in de statistieken dat van alle bevestigde gevallen 58% vrouwen zijn en van alle gevallen samen (dus inclusief de vermoedelijke gevallen die niet tijdig konden worden bevestigd door een labotest) is dat 60%.

De cijfers van de dag tenslotte (die komen altijd na 23 uur binnen): 1 nieuwe positieve laboproef en 2 overlijdens in Beni buiten een ziekenhuis, vermoedelijke ebolagevallen. In totaal geeft dat 115 besmettingen, waarvan 77 mensen zijn overleden en 22 zijn genezen verklaard. De anderen vechten nog voor hun leven. Ook zijn er weer tien nieuwe te onderzoeken verdachte gevallen. He virus valt dus nog bijlange niet stil. Daarom gaan de vaccinaties onverdroten verder: nu al 4.645 mensen kregen de prik.

UPDATE 28 augustus

Het aantal incidenten met weerbarstige dorpelingen neemt vreemd genoeg toe in plaats van af. In Bela, Ituri, werd een gezondheidscentrum vernield door familieleden van een vrouw van rond de dertig, die werd opgenomen met verdachte symptomen en meteen werd verplaatst naar een gespecialiseerd verpleegcentrum in Mangina, waar ze is overleden. Volgens de familie had ze helemaal geen ebola. Het centrum is nu noodgedwongen gesloten. Twee politiemannen raakten gewond bij het incident. De houten opstelling van de politie op de rotonde werd in brand gestoken. De vaccinatiecampagne, die hier vandaag had moeten beginnen, werd uitgesteld.

Je zou verwachten dat door de volgehouden sensibilisering en communicatie de mensen steeds beter gaan begrijpen waar het om gaat en waarom de genomen maatregelen nodig zijn. Sommige zieken worden verborgen gehouden uit vrees dat ze in de ziekenboeg slecht zullen worden behandeld. De bisschop van Butembo kwam vandaag met een verklaring. Hij bracht voor de tweede keer een bezoek aan Mangina, de getroffen regio, om de mensen het hart onder de riem te steken. Hij liet zich ook in het openbaar vaccineren om de mensen meer vertrouwen te geven in de verpleegteams. Daarbij drukte hij zijn bezorgdheid uit over de houding van een aantal pastors die volgens hem de mensen misleiden in hun preken. In Noord-Kivu woedt al meer dan een eeuw een concurrentieslag tussen de protestantse en de katholieke godsdienst. Vreemd toch, dat ebola dat nu weer doet opwellen.

Een internationale onderzoekscommissie naar de slachtpartijen vond niemand nodig, laat staan er middelen voor op te halen. Daar worden alleen schouders voor opgehaald.

We hebben het hier in Congo ook vernomen: “Vlaanderen neemt zijn internationale verantwoordelijkheid op en maakt 150.000 euro vrij om deze zorgwekkende epidemie te helpen bestrijden en verdere verspreiding te voorkomen. Met deze tweede Ebola-uitbraak op drie maanden tijd is capaciteitsversterking van het Rode Kruis Congo absoluut noodzakelijk”, aldus minister-president Geert Bourgeois. “We steunen hiermee de internationale noodoproep en het actieplan van het Rode Kruis (IFRC). De Vlaamse bijdrage wordt niet geoormerkt opdat deze zo efficiënt mogelijk ingezet kan worden”. Dergelijk teken van solidariteit is goed nieuws voor de bevolking en daar ben ik zelf ook blij mee. Al blijft er toch wel een bittere ondertoon hangen. Het honderdtal ebolagevallen kan immers een wereldwijde bedreiging worden. Dus komt er vlot buitenlands geld over de brug. De meer dan tweeduizend doden die in vier jaar tijd zijn gevallen door repetitieve slachtpartijen die zelfs nu nog steeds blijven doorgaan, daar heeft de internationale gemeenschap nooit naar omgekeken. Die vormden voor de buitenwereld immers geen bedreiging. Een internationale onderzoekscommissie op afsturen als reactie op de inertie en een vermoeden van medeplichtigheid van de Congolese regering, vond niemand nodig, laat staan er middelen voor op te halen. Daar worden alleen schouders voor opgehaald.

Een expertencommissie geleid door UNICEF heeft zich over het verzoek van het middenveld gebogen om de scholen in de regio niet te laten opengaan voor het nieuwe schooljaar. Ze hebben er evenwel voor gekozen om de 250 scholen wel te laten opengaan. Overal zullen mobiele lavabo’s worden ingezet met chloorwater (6 per school), elke school wordt uitgerust met 2 koortsthermometers en ouders, leerkrachten en kinderen zullen extra voorlichting krijgen om zich te beschermen tegen besmetting. Werk voor de boeg!

De laatste cijfers dan: één nieuwe besmetting (totaal 112), géén dode (blijft staan op 75), drie extra mensen genezen verklaard (21 nu al), 4.511 inentingen, maar wel een stijging van het aantal potentiële besmettingen in onderzoek. Het einde is nog niet in zicht.

Wie het vierde situatieverslag van de Wereldgezondheidssituatie wil inkijken, kan daarvoor hier terecht.

UPDATE 27 augustus

Vandaag werden geen nieuwe besmettingen genoteerd! Wel drie overlijdens (75 doden nu) en 4 mensen genezen verklaard (nu al 18 in totaal), waaronder drie gezondheidswerkers. Het aantal gevaccineerde mensen groeide aan tot 4.130.

Door de stijgende spanningen met familieleden van overledenen vond vandaag in Beni een grote vergadering plaats met de burgemeester, de notabelen, de traditionele chefs, de wijk- en celhoofden, de jongerenorganisaties en de koepel van het middenveld. Meer dan 350 aanwezigen kregen detailinformatie over de ziekte en het waarom van de getroffen maatregelen. In een sessie die 4,5 uur duurde, konden alle vragen en bezorgdheden openlijk worden besproken. Dat leidde uiteindelijk tot een gedeeld engagement onder de vorm van een actieplan rond de drie grote knooppunten: alarm slaan bij vermoedelijke besmetting, opvolging van de mensen die in contact kwamen met een zieke en dus potentieel ook besmet kunnen zijn (op dit moment 2.445 mensen!), en hoe een waardige en beveiligde begrafenis organiseren. Hopelijk zal dit de spanningen wegnemen.

UPDATE 26 augustus

Social Science in Humanitarian Action, een platform voor ontwikkelingscommunicatie, heeft tot doel netwerken van sociale wetenschappers met regionale en thematische expertise op te zetten om snel op de vraag naar toegankelijke inzichten, analyses en adviezen te kunnen inspelen, met het oog op een betere opzet en uitvoering van de sociale en communicatiedimensies van noodmaatregelen. Nadat eerder al een briefing verscheen over de context van de provincie Noord-Kivu, is er nu een tweede briefing uitgebracht over de risico’s die verbonden zijn aan de plaatselijke gebruiken bij begrafenis en rouw.

De dagcijfers bevestigen nog maar eens dat het virus niet versaagt. Vier nieuwe besmettingen en twee overlijdens. In totaal 111 zieken waarvan 72 het niet hebben overleefd. Het aantal gevallen in Beni groeit: een slecht teken.  In het dichtbevolkte stedelijke milieu, waar ook zowat 30.000 interne vluchtelingen onderdak hebben gevonden bij vrienden en families, zal het moeilijk zijn het virus snel uit te roeien.

Vandaag raakte bekend dat er gisteren een incident is geweest in Bunia met de familie van een man die was overleden nadat hij bloed had overgegeven. De familie wilde het lichaam recupereren, maar het ziekenhuis wou dat niet vrijgeven zolang de laboresultaten niet bekend waren. Er ontstond een handgemeen waarbij de politie waarschuwingsschoten en traangas heeft moeten schieten om de gemoederen te bedaren. De laboresultaten van vandaag toonden aan dat het niet om ebola ging en het lichaam kon worden vrijgegeven, ook al ging ook dat niet zonder geweld. In regio’s die verder afliggen van het epicentrum is er dus nog veel werk aan de winkel om de mensen goed in te lichten over de risico’s en de do’s and don’ts. Je mag er niet aan denken wat er had kunnen gebeuren indien de patiënt wel was overleden aan ebola en de familie er was in geslaagd het lichaam naar buiten te sleuren…

UPDATE 25 augustus

Het wordt stilaan voor iedereen duidelijk dat de “goede werking van het bewakingssysteem dat werd opgezet door de directie-generaal ” van het ministerie, zoals in de eerste nota van de minister stond, een flagrante leugen was. De WHO heeft een grafiek vrijgegeven die overduidelijk aantoont dat er drie maanden zijn overheen gegaan eer dat bewakingssysteem doorhad dat er een nieuwe uitbraak aan de gang was! Op dat moment werd in de Evenaarsprovincie volop strijd geleverd tegen een andere uitbraak. De eerste dode dateert van eind april. Pas op 1 augustus ging de alarmbel. Laat ons hopen dat iedereen daar de juiste lessen uittrekt, en dat er op dit moment geen uitbraak is in de Haut-Katanga, die over drie maanden pas zal worden gedetecteerd.

En dan hebben we nog de statistieken van de dag: twee nieuwe gevallen, drie overlijdens en weer drie patiënten genezen verklaard. Zo komen we aan 107 gevallen, waarvan er 70 overleden zijn en 14 genezen. De 23 anderen vechten nog voor hun leven. De vaccinaties gaan stevig door: 3.481 mensen kregen een prik. Maar het wordt blijkbaar toch nog even afwachten tot de resultaten van de ringvaccinaties zich ook gaan vertalen in het stilvallen van het aantal nieuwe besmettingen.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

In een dispensarium van de gezondheidszone Beni waar drie gevallen werden gerapporteerd, zat er niets anders op dan de hele inboedel te verbranden en het gebouw grondig te ontsmetten om de omwonenden te behoeden tegen besmetting.

UPDATE 24 augustus

Vandaag 4 nieuwe doden erbij, waarvan één niet door een labo kon worden bevestigd. Het totaal aantal overlijdens komt zo op 67 te staan. Ook zijn er 10 nieuwe verdachte gevallen in onderzoek.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 24 augustus 2018

In totaal zijn nu 11 van de 77 bevestigde ebola-besmetten genezen verklaard, terwijl 39 onder hen zijn gestorven. Het aantal gevaccineerden bereikte vandaag het aantal van 2.957.

De Wereldgezondheidsorganisatie gebruikte het geval van een besmette arts van Oïcha om haar vrees gestalte te geven. Dit stadje ligt nog wel aan de grote weg, maar krijgt heel frequent een aanval van de rebellen te verwerken. Er is vandaag een ploeg naartoe getrokken onder zware bewaking van leger en blauwhelmen en ze vonden de zieke dokter, die intussen met 97 mensen in aanraking was gekomen. Die allemaal opsporen met die permanente dreiging van een aanval is wel erg stresserend werken. Wat ze vooral wilden onderlijnen is dat er mogelijk in de ‘driehoek van de dood’, waar de rebellen actief zijn, op dit moment nog besmette mensen zijn die ongeweten het virus doorgeven. De WGO is er absoluut niet gerust in en vreest dat er nieuwe gevallen zullen blijven opduiken vanuit contacten met niet gelokaliseerde en onbereikbare zieken in de gevarenzone. Sommige artsen denken daarom dat het wel eens vele maanden zou kunnen duren eer deze epidemie zal stilvallen.

Er was weer even paniek in Oeganda. Velen dachten dat het eerste ebolageval Kampala had bereikt, maar het ging ‘slechts’ over een geval van Krim-Congo hemorragische koorts. Nog een virale ziekte met 40% kans op overlijden… En toch is iedereen opgelucht. Behalve de familie van de afgestorvene natuurlijk…

UPDATE 23 augustus

De eerste dag dat er geen nieuw geval wordt gemeld! Zou dit het begin kunnen zijn van de afvlakking van de curve? Wel 6 nieuwe verdachte gevallen, terwijl die van de dag ervoor nog niet uitgeklaard zijn. Weer zijn er twee bevestigde gevallen overleden, zodat de teller voor de eboladoden nu al op 63 staat. En 2.613 mensen in totaal kregen een vaccin. De voorraad was er bijna doorgedraaid. Gelukkig is er net op tijd een nieuw lot geleverd van 6.480 nieuwe vaccins.

Het georganiseerde middenveld van de stad Beni deed een oproep om op 3 september de scholen in het getroffen gebied nog niet te openen. “De leerlingen verplaatsen zich om naar school te gaan en kunnen het virus zo verspreiden. Kinderen zitten vaak met 3 of 4 samengeperst op een bank. Tijdens de speeltijd wordt er geravot en kan niet worden voorkomen dat er lichamelijk contact is. Dan is het beter alle kleuter-, primaire en secundaire scholen te sluiten tot het officiële einde van de uitbraak wordt afgekondigd.”

In Colorado, USA, werd een man, die enkele dagen geleden is teruggekeerd uit Congo, in quarantaine gelegd nadat hij onwel werd. Het is nu wachten op de laboresultaten, maar de kans dat het effectief ebola zou zijn, lijkt redelijk klein.

UPDATE 22 augustus

Weer twee doden en een zieke verpleger erbij. Dat maakt 103 besmettingen waarvan er 61 zijn overleden. De mobiele labo’s kunnen nu voor alle verdachte gevallen binnen de 24 u uitsluitsel geven. De vaccinaties schieten eindelijk wat beter op: 2.179 mensen kregen een spuitje.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 22 augustus 2018

De ministerraad van Congo heeft vanochtend beslist om sensibiliserings- en preventieacties uit te breiden naar alle regionale transportcorridors. Je mag er niet aan denken dat een besmettelijke vrachtwagenchauffeur zijn dodelijk spoor zou trekken in de regio…

EU Ambassadeur Bart Ouvry, de adjunct speciale vertegenwoordigster van de SG van de VN Kim Bolduc en Minister-Raad voor ontwikkelingssamenwerking van de Belgische ambassade Annelies De Backer hebben een bezoek gebracht aan Beni waar ze de verzorgende teams hebben ontmoet en een ebola-behandelingscentrum hebben bezocht. Goed dat de Belgische en Europese overheden ook hun betrokkenheid tonen.

UPDATE 21 augustus

Dit is toch wel heel bijzonder nieuws!

Professor Jean-Jacques Muyembe, de directeur-generaal van de INRB (Nationaal Instituut voor Biomedisch Onderzoek), zei dat tot nu toe 10 patiënten een behandeling (mAb114) hebben gekregen via een infuus. Dat duurt maar één uur. Alle tien patiënten zijn aan de beterhand  en er is al sprake van dat de eerste over enkele dagen het ziekenhuis zal kunnen verlaten. De actieve stof mAb114 werd ontwikkeld in de Verenigde Staten van een bloedstaal van een ebola-overlevende in Kikwit, DRC, in 1995 en was 100 percent efficiënt wanneer getest op apen. Nu dus blijkbaar ook op mensen, hoewel het nog te vroeg is om nevenwerkingen te kunnen uitsluiten. Muyembe zei ook dat nog vier andere behandelingen door de WHO zijn goedgekeurd (Zmapp, Regeneron, Remdesvir en Favipiravir) en zullen worden uitgetest. Dit zou wel eens een levensreddende doorbraak kunnen worden!

En dat zou zeer welkom zijn. De medische statisticus Ian Mackay is er weer in geslaagd een erg sprekende statistiek te bedenken. Een vergelijking van de curves van deze uitbraak met de vorige in de Evenaarsprovincie, gewoon wat  betreft het aantal door een labo bevestigde besmettingen. Je ziet in één oogopslag dat deze nieuwe uitbraak nog volop aan zijn opmars bezig is en nog niet aan afvlakken denkt!

De cijfers van vandaag staan daar nog niet bij: weer 6 nieuwe bevestigde gevallen en 4 overlijdens van eerder bevestigde gevallen. De teller staat nu op 102 gevallen waarvan 75 bevestigd door een labo (de grafiek hierboven blijft dus even hard stijgen) en 59 overlijdens. In totaal zijn al 13 gezondheidswerkers besmet geraakt waarvan er één is overleden.

UPDATE 20 augustus

De cijfers van de dag komen hard aan. Vijf nieuwe verdachte gevallen en vijf overlijdens van bevestigde gevallen. In totaal zijn nu dus 96 besmettingen opgetekend waarvan er 55 overleden zijn.

Gelukkig is er ook goed nieuws: in totaal zijn inmiddels 5 mensen genezen verklaard. Die zijn door het oog van de naald gekropen.
De vaccinaties gaan onverdroten verder en nu werden in totaal al 1.273 mensen ingeënt.
Voor het eerst hebben de labos alle achterstand weggewerkt. Alle gevallen die nog in onderzoek zijn, zijn nu nieuwe gevallen.
De verdachte gevallen van Goma zijn allemaal negatief gebleken, zodat die kolom terug uit de tabel kon verdwijnen.
Tenslotte: vanaf vandaag zijn alle gezondheidszorgen in de zeven gezondheidscentra van Mabalako effectief gratis. De andere zones volgen snel. Dat zal de zieken aanmoedigen om zich snel te laten verzorgen.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 20 augustus 2018

UPDATE 19 augustus

Weer een nieuw bevestigd geval en een overlijden, allebei in Mabalako. Dus zijn er 91 besmettingen waarvan 50 mensen gestorven zijn.

De tabel toont dat het aantal nog te onderzoeken patiënten blijft dalen. Laat ons hopen dat dit een voorteken is van de daling van het aantal nieuwe gevallen. Het Ministerie meldt dat van enkele historische overlijdens intussen kon worden aangetoond dat het niet om ebola ging. De cijfers zullen later dus worden aangepast. Maar dat betekent ook dat de mensen die met hen in contact kwamen kunnen worden geschrapt van de lijst van potentiële besmettingen. Hun aantal is zo gedaald van 2.157 naar 1.609. Onder hen zijn er 26 die zich in de rode zone bevinden. Zij worden toch ook wel opgevolgd door lokaal gezondheidspersoneel, die hun toestand telefonisch doorgeven.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 19 augustus 2018

In twaalf dagen tijd werden intussen 873 mensen gevaccineerd.

In de groupement Baswagha-Madiwe maken de mensen zich zorgen dat er bij hen nog geen mobiel lab staat opgesteld. De mensen van Mangina komen zich bij hen bevoorraden aan levensmiddelen, maar er is geen controle, zoals dat op andere plaatsen wel het geval is. Vorige vrijdag was er in het zuiden van de provincie Ituri al een plaatselijke betoging tegen de traagheid waarmee patiënten werden overgebracht naar verzorgingsruimtes en voorzien van voedsel.

Het blijft afwachten welke richting deze uitbraak nu verder zal uitgaan.

UPDATE 18 augustus

Ebola blijft onverdroten zijn opmars verderzetten. Vandaag staat de teller op 90 besmettingen waarvan er 49 zijn overleden.

Twee punten van troost: alle nieuwe gevallen situeren zich in de kring van mensen waarvan bekend was dat ze in aanraking kwamen met het virus. Opnieuw is er een gezondheidswerker onder hen. Maar er zijn dus geen nieuwe haarden van uitbraak. En het tweede punt is dat het nieuwe verdachte geval van Butembo negatief is gebleken. Hout vasthouden!

Nu er ook in Goma verdachte gevallen worden gesignaleerd, heeft het grote referentiehospitaal een isoleerruimte voorzien voor de duur die nodig is om uitsluitsel te krijgen van de labotesten. Een ooggetuige die er 48 uur moest verblijven, trekt in de media aan de alarmbel over de uiterst onhygiënische toestanden in de geïmproviseerde ruimte: “daar moet je wel ziek worden!”. De journalist vraagt zich af wie het geld, bedoeld voor deze ruimte, in zijn eigen zak heeft gestoken.

UPDATE 17 augustus

De Wereldgezondheidsorganisatie is niet zeker dat alle besmettingskanalen van ebola al zijn  opgespoord en in kaart gebracht. Koortsig wordt verder gezocht naar mensen die in contact kwamen met bevestigde besmette patiënten. De  vrees blijft reëel dat het virus verder woekert in zones die té onveilig zijn om te betreden, zonder dat we ons daar van bewust zijn. In totaal zijn er nu al 2.157 mensen opgetekend. Terwijl die allemaal van zeer nabij moeten worden gevolgd om snel in te grijpen bij de eerste symptomen, moet het team van meer dan 100 medewerkers ook alert blijven voor nieuwe gevallen en de vaccinaties verderzetten. Meer dan 500 mensen kregen intussen hun spuitje.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved
Opnieuw zijn er verdachte zieken gesignaleerd in Goma, Beni en Butembo. Dat wordt weer afwachten wat het wordt. Fingers crossed.
Het aantal bevestigde gevallen stijgt nu snel, vooral in Mabalako. Twee van de negen zijn gezondheidswerkers. Er zal een nieuwe behandelingseenheid moeten worden bijgezet, want de bestaande heeft een capaciteit van 50 bedden.
In total zijn er nu al 87 gevallen gesignaleerd, waarvan 47 zijn overleden.

In Zimbabwe was er ook even paniek. Een vrachtwagenchauffeur die een maand geleden in Congo was, is ineengestuikt op een parking en overleden. Ebola werd meteen gevreesd maar het bleek om meningitis te gaan.

UPDATE 16 augustus

Het derde laboresultaat uit Oeganda is ook negatief! Nog één.
En drie verdachte gevallen op het eiland Idjwi in Zuid-Kivu testten ook negatief.
Het is elke keer toch weer bang afwachten!

In Butembo heeft de burgemeester beslist dat alle mensen die de stad binnenkomen langs de hoofdwegen verplicht worden zich de handen te wassen en de temperatuur te laten meten. Eerder had de bisschop al beslist dat tijdens de erediensten de vredesgroet, waarbij kerkgangers hun medegelovigen handenschuddend vrede toewensen, tijdelijk verboden is.

De cijfertabellen die ik eerder publiceerde laten geen visuele indruk achter. Je moet echt de cijfers lezen en gaan puzzelen om ze te interpreteren. Ian Mackay, een Australische viroloog, vond het nodig om die cijfers te laten spreken. Hij bedacht een manier om in één oogopslag een idee te krijgen van de situatie. Vele anderen hebben ook al allerlei grafieken bedacht, maar die van hem zijn geniaal. Kijk maar even mee aan de rechterkant: apart per locatie tekent hij de grafieken uit van de verdachte gevallen, de waarschijnlijke, de bevestigde en de dodelijke, en ook het totaal. Waar de lijnen dicht bij mekaar liggen, krijg je een indruk van orde en controle. En inderdaad, in Mandima en Butembo is alles behoorlijk onder controle. Het beeld straalt rust uit.

In Beni wilden de lijnen eerst gaan uitwaaieren, maar na een kleine week kwamen ze weer samen: daar is de controle herwonnen.
In Mabalako daarentegen, het epicentrum, waaieren de lijnen nog naar alle kanten uit. Er zijn nog veel verdachte gevallen waar het nog steeds wachten is op de laboresultaten en er komen elke dag vele verdachte onbevestigde gevallen bij. En dat uit zich ook in het beeld: daar is het nog volop crisis. Echt knap bedacht, om aan mensen zonder wiskundegevoel en medische kennis met een eenvoudige voorstelling een impressie te geven van de mate waarin de uitbraak onder controle is.

De Wereldgezondheidsorganisatie heeft haar reisadvies gepubliceerd voor Oost-Congo. Verrassend en geruststellend voor ons: ze blijft zich verzetten tegen een negatief advies voor reizigers of handel drijven, in tegenstelling tot bv. de Belgische ambassade die een uitgesproken negatief advies geeft: “Er wordt afgeraden zich naar Beni en de getroffen regio te begeven. Als preventieve maatregel wordt de Belgische onderdanen die niet professioneel betrokken zijn bij de strijd tegen de epidemie, aangeraden om de regio te verlaten.” Ieder zijn insteek natuurlijk: diplomaten willen altijd liever de risico’s op problemen zo klein mogelijk houden, terwijl de WGO daar een nuchtere wetenschappelijke kijk op heeft. Blij dat de WGO het met me eens is: gewoon goed de hygiëneregels blijven volgen en uit de buurt van zieken of lijken wegblijven.

En dan nog de cijfers van de dag: de dodentol staat nu op 44. Er zijn 5 nieuwe positieve gevallen bijgekomen, maar het gaat allemaal om mensen waarvan al geweten was dat ze in aanraking waren gekomen met een zieke, waardoor ze ook al werden gevolgd.
Sinds het begin van de vaccinaties op 8 augustus zijn nu al 316 mensen ingeënt.

UPDATE 15 augustus

Twee laboresultaten van Oeganda zijn al binnen: NEGATIEF! Oef!!
Maar er is wel een vierde verdacht geval gesignaleerd in Kasese. Toch nog even afwachten dus…

In Oost-Congo zijn er in één klap 7 nieuwe gevallen bevestigd en viel er weer een dode, de 43ste al. De cijfers tonen nog geen tendens tot afzwakken.  Het blijft spannend…

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

UPDATE 14 augustus 2018

“We staan aan de rand van een epidemiologische afgrond”, zei Peter Salama, onderdirecteur van de Wereldgezondheidsorganisatie. De uitbraak zal eerst nog verslechteren vooraleer ze zal verbeteren.”

“We staan aan de rand van een epidemiologische afgrond. De uitbraak zal eerst nog verslechteren vooraleer ze zal verbeteren.”

Hij deed deze uitspraak toen het tot hem doordrong hoe lang het eigenlijk heeft geduurd, door die staking, eer de eerste ziektegevallen werden doorgegeven. Daardoor zijn vele gezondheidswerkers in contact gekomen met zieken zonder zich te realiseren dat ze zelf het virus doorgaven aan hun patiënten die voor andere kwalen raad zochten. Meer dan 70 gezondheidswerkers werden nu op non-actief gezet, in observatie, tot de 21 dagen incubatietijd voorbij zijn. Zeven van hen zijn intussen positief getest, een achtste wordt onderzocht.

Dat hij wel eens gelijk zou kunnen krijgen werd duidelijk door de eerste vermoedelijke ebola-gevallen die vandaag in Oeganda werden gemeld. Twee Congolezen werden in het grensstadje Mpondwe afgezonderd met hoge koorts en een zwangere Oegandese vrouw is overleden in een ziekenhuis. We wachten in spanning op de laboresultaten.

Ook elders groeit de angst. In de provincie Ituri, waar vandaag een tweede bevestigde ebola-dode is gevallen naast twee verdachte overlijdens, heeft de gouverneur alle jacht op wilde dieren en alle handel in en consumptie van gerookt vlees streng verboden. In Goma heeft de overheid dan weer het dragen van een helm op de taxibrommers tot nader order verboden. Die helm wordt immers van klant tot klant doorgegeven en is dus een uitstekend vehikel voor een virus.

Met 15 bewezen en 27 vermoedelijke ebola-overlijdens is het dodental in Congo nu opgelopen tot 42. ‘Vermoedelijk’ betekent dat het lichaam van de overledene werd begraven zonder dat stalen konden worden afgenomen ter bevestiging, maar dat de symptomen die voorafgingen aan de dood conform zijn aan die van ebola.

UPDATE 13 augustus 2018

Zondag 12 augustus was het paniek in onze wijk. Het lichaam van een overleden man werd weggehaald door volledig ingepakte verplegers. Meteen vlogen de whatsapp-berichten in het rond dat ebola was uitgebroken in Butembo. Maar de dag erop volgde gelukkig het bericht dat laboproeven negatief gaven voor ebola.

Sommige mensen willen beginnen victorie kraaien over het snelle indijken van de ebola en dat de overwinning is behaald. Toch vind ik dat voorbarig. Het bewijs werd vandaag geleverd: een eerste bevestigd ebola-sterfgeval werd opgetekend in Mandima (Ituri): een man die zich wegens hartklachten was gaan laten verzorgen in Mangina en dan terugkeerde naar Ituri. Elke dag komen er toch wel enkele verdachte zieken bij, en elke dag sterven er één of twee zieken. Het is gelukkig niet de gevreesde grote uitbraak geworden, maar het gevaar ligt duidelijk nog overal op de loer en we mogen nu onze waakzaamheid niet verliezen. Zo ziet de situatie er op dit moment uit:

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 13 augustus 2018

Goed nieuws is dat de eerste patiënte die ebola heeft overleefd genezen is verklaard: een meisje van 13. De familie krijgt psychosociale begeleiding voor haar reïntegratie.
Nog goed nieuws is dat voor het eerst in Congo een aanvang wordt genomen met het uittesten van een therapeutische molecule, Mab 114, resultaat van het onderzoek van Professor Jean-Jacques Muyembe op het bloedserum van een overlever van de ebola-uitbraak van Kikwit in 1995. Vier andere molecules van andere labos wachten nog op goedkeuring door de ethische commissie. Tot nu toe bestaat er geen remedie tegen ebola. Mocht hier een werkzame stof uitkomen, dan zou de ebola-uitbraak van Beni ook een doorbraak op farmaceutisch vlak meebrengen.

Niet ver van het epicentrum van de uitbraak blijven de killers van Beni aanvallen. Zondag vielen nog 7 doden (5 vrouwen en 2 jongelingen, totaal verminkt) en werden 39 mensen ontvoerd en 88 geiten geroofd. Het lijkt wel of de moordenaars het virus een handje willen helpen door vele mensen op de vlucht te doen slaan en zo de verspreiding te bespoedigen…

UPDATE 11 augustus 2018

Geen nieuwe overlijdens vandaag. Enkel de bevestiging dat nu officieel in totaal 22 zieken bewezen ebola-gevallen zijn. In Mabalako is er één meer dan gisteren. De dodentol blijft staan op 38.

Het platform van mensenrechtenorganisaties in Butembo, REDHO, maakt zich zorgen over het feit dat de mensen van Beni en Butembo zich niet houden aan de hygiënevoorschriften in de strijd tegen ebola. “We bezochten de gevangenissen en ontdekten dat de hygiënemaatregelen in de gevangenissen nog niet werden gerespecteerd omdat de gevangenen elkaar de hand geven bij het begroeten, de mensen die de gevangenen komen bezoeken raken hen ook aan bij het begroeten, ze eten zonder hun handen te wassen. We hebben de grote en kleine markten van Beni en Butembo bezocht en er worden geen hygiënevoorschriften in acht genomen. De mensen kopen voedsel, eten, raken elkaar aan en begroeten elkaar alsof er niets aan de hand is”, zei Meester Muhindo Wasivinywa, coördinator van deze organisatie.

“We bezochten de leiders van een aantal religieuze denominaties die geloven dat ze met gebed de ziekte kunnen genezen en dat houdt uiteraard een groot gevaar in. We willen dat religieuze leiders en media gezamenlijke sensibiliseringsprogramma’s uitvoeren. Wij geloven dat de mensen de regels van hygiëne zullen respecteren als ze begrijpen waarom die zo belangrijk zijn,” beveelt Muhindo Wasivinywa aan.

De overheid is klaar om een experimentele behandeling genoemd mAB114 op ebolapatiënten voor het eerst te gebruiken, meldde Steve Ahuka, een viroloog bij het Nationale Instituut voor Biomedisch Onderzoek (INRB) in de hoofdstad Kinshasa. De behandeling werd ontwikkeld in de Verenigde Staten en is gebaseerd op de antilichamen van de overlevende van een uitbarsting van het Ebola-virus in de westelijke Congolese stad Kikwit in 1995 en was 100 percent efficiënt wanneer getest op apen. De ethische commissie gaf haar instemming voor de experimentele behandeling, die over enkele dagen al kan opstarten. Ook andere experimentele behandelingen, met inbegrip van ZMapp, een gelijkaardige antilichamenremedie die door Biopharmaceuticals Mapp in San Diego wordt gemaakt, zou ook kunnen worden gebruikt.

Het Ministerie van Gezondheid heeft met de steun van de Wereldbank een systeem uitgewerkt waardoor aan de bevolking van het getroffen gebied gratis medische zorgen kunnen worden aangeboden. Het is erg belangrijk dat de mensen niet geremd worden door financiële overwegingen als ze symptomen beginnen te vertonen, zowel om hun eigen overlevingskansen te verhogen als om de besmettingsrisico’s beter te kunnen indijken.

UPDATE 10 augustus 2018

Vandaag is weer een zieke overleden in Beni. Dat brengt de dodentol op 38.
Bij 4 verdachte gevallen werd de ziekte officieel vastgesteld. Er werd een labo ingericht in Mangina zodat de testen nu sneller zullen kunnen gebeuren.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

UPDATE 9 augustus 2018

Vandaag was het medialandschap in Congo volledig in de ban van de bekendmaking van de kandidaat voor de verkiezingen, gekozen door president Kabila. Daardoor ging er weinig aandacht naar ebola.

IRIN heeft een briefing gepubliceerd met een stand van zaken van de ebola-crisis.

In Burundi heeft de administratie van de grensgemeente Kabarore alle wegen die van Rwanda komen laten afsluiten uit angst voor ebola. De administrator werd meteen de risée van de Rwandezen.

Het Europees Centrum voor Preventie en Controle van Ziektes stelt ons gerust in deze woorden: “De kans dat inwoners van de EU/EEA die leven of reizen in de door ebola getroffen zone in aanraking komen met de ziekte is klein, zolang ze de aanbevolen voorzorgsmaatregelen respecteren.”  We gaan er vanuit dat dit dan ook geldt voor Congolezen ;-)

Toch maken we ons zorgen over de toename van het aantal verdachte gevallen in de stad Beni.
Vandaag is ook het 37ste slachtoffer overleden in Mabalako. Goed nieuws kwam er uit Goma: de 2 verdachte gevallen in de grensstad met Rwanda gaven een negatieve labotest.
Zo zien de statistieken er vandaag uit:

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 9 augustus 2018

UPDATE 8 augustus 2018

Vandaag zijn de zorgverleners gevaccineerd. De ringvaccinaties rond de infectiehaarden zullen nu snel volgen.

Oeganda maakt zich zorgen over besmetting vanuit Congo en heeft 20 artsen opgesteld aan alle grensovergangen om preventief te werk te gaan. Sinds begin 2018 hebben al 92.000 Congolese vluchtelingen de grens met Oeganda overgestoken en het gevaar dat het virus meereist is reëel.

UPDATE 7 augustus 2018

De analyse van de genensequentie van het virus is eindelijk voltooid. Daaruit blijkt dat het virus niet afkomstig is van de de uitbraak in de Evenaarsprovincie in de maand mei. Was dat wel het geval geweest, dan had het virus wellicht een 2.500 km lang spoor dwars door Congo getrokken, met alle gevolgen van dien. Gelukkig is dat dus niet het geval.

Daardoor ook kan de vaccinatiecampagne in principe morgen van start gaan. De koudeketen is intussen geïnstalleerd. Twaalf ploegen staan in de startblokken.
Een duizendtal mensen die met de zieken in aanraking zijn gekomen zijn alvast geïdentificeerd en komen als eerste in aanmerking voor vaccinatie.
De WHO heeft bevestigd dat het op korte termijn kan zorgen voor 300.000 extra vaccins. Prompt roept het georganiseerde maatschappelijk middenveld op om iedereen te vaccineren.
Dan hebben we het evenwel over andere cijfers. Volgens de recente gegevens van OCHA telt de provincie Noord-Kivu zowat 9,3 miljoen inwoners!
Dat is onbegonnen werk en eigenlijk ook niet verantwoord met een vaccin dat nog niet voldoende kon worden uitgetest.

Vandaag zijn nog twee zieken gestorven, de eerste in Beni en de andere in Mabalako, wat het dodental op 36 brengt.

Via een SMS kregen we het volgende bericht van het Ministerie van gezondheid: “Ebola is een gevaarlijke en besmettelijke ziekte veroorzaakt door een virus. Raak een ziek of doodgevonden dier nooit aan en eet het niet op”.
Geen haar op mijn hoofd dat daar aan denkt!

UPDATE 6 augustus 2018

De statistieken bleken niet zo betrouwbaar. Enkele sterfgevallen blijken nog te leven, terwijl er in Mabalako 4 mensen vandaag zijn overleden.
Dat geeft de volgende bijgewerkte tabel:

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 6 augustus 2018

UPDATE 5 augustus 2018

Het Ministerie van Volksgezondheid begint op 8 augustus met de vaccinatie van de gezondheidswerkers en van de 879 mensen die in aanraking kwamen met de gekende ziektegevallen. Zij zullen 21 dagen lang van nabij worden gevolgd (de incubatietijd van het ebolavirus duurt van 2 tot 21 dagen).
 

UPDATE 4 augustus 2018

De eerste gevallen zijn gesignaleerd in de steden Beni en Butembo. Ook in Mambasa, een kleinere stad ten noorden van de oorspronkelijke infectiehaard.

Van de 43 zieken zijn er al 33 overleden.

© 2018 Ministère de la Santé de la République Démocratique du Congo. All rights reserved.

Update van 4 augustus 2018

 

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur

  • Globochtoon

    ‘Van waar ben je?’. De vraag zet me elke keer aan het denken. Van waar je geboren bent? Dan ben ik van Rwanda. Van waar je ouders komen?