MO*dossiers

George Monbiot geeft de MO*lezing op 26 oktober 2018. Hij publiceert in The Guardian en schreef al een tiental baanbrekende boeken over milieu, democratie, klimaat en rechtvaardige transitie. Om het uitgeleefde en destructieve consumptie-, productie- en beleidsmodel van vandaag te vervangen door een beter model voor morgen hebben we behoefte aan een nieuw en beter verhaal, zegt hij in zijn jongste boek Uit de puinhopen. Hij maakt dat ook concreet.

Heeft de EU echt catastrofaal gefaald in Bosnië? Bijna een kwarteeuw na het vredesakkoord is dat een harde realiteit. Vroegere warlords controleren politiek én economie. Het politieke systeem is zo gebouwd dat ze hun heerschappij verkiezing op verkiezing kunnen verder zetten. Nationalisme verdeelt, en de drie gemeenschappen zijn slechts verenigd in de patriarchale cultuur. Maar een nieuwe kosmopolitische generatie zaait het zaad van de verandering. En Bosnië kan ons ook heel wat leren over de Europese islam.

Gemeentelijk beleid moet de noden, belangen en krachten van de gemeenschap centraal stellen, niet een ideologisch besparingsbeleid. Dat sommige stedelijke en gemeentelijke overheden dat inzien en de klok van privatisering en uitbesteding terugdraaien biedt kansen op echt gemeenschapsbeleid. Dat is waar van Italië tot Peru, van Oeganda tot Vlaanderen. Maar het is niet vanzelfsprekend en het wordt geen rimpelloze revolutie.

Er groeit een Roemeense variant op het anti-EU populisme van Hongarije en Polen. Voor corruptie veroordeelde politici proberen amnestie te krijgen en bedreigen de rechtsstaat. Orbán en Israëlische spionagebedrijven zijn betrokken bij de campagnes. Honderdduizenden Roemenen verzetten er zich al jaren tegen. Ondertussen komt Roemenië hoger op de radar van de EU. De druk op de Europese sociaaldemocraten groeit, en ex-premier Victor Ponta wil met een nieuwe partij de democratie in zijn land redden. Alle ogen zullen gericht zijn op Roemenië wanneer het land begin 2019 EU-voorzitter wordt.

De populairste kandidaat zit achter tralies, en trok zich intussen terug, de corruptie tiert welig, het gerecht spreekt met dubbele tong en de bevolking is haar geloof in instellingen en toekomst kwijt. De Braziliaanse verkiezingen van 7 oktober bepalen niet alleen wie de volgende president wordt, maar ook of en hoe Brazilië het komende decennium er zal uitzien.

Palestijnen denken beter twee keer na voor ze trouwen, want veel stellen kunnen niet samen zijn omdat de partners verschillende identiteitsbewijzen hebben. Hoewel de Palestijnen één volk zijn, hebben ze, op een oppervlakte kleiner dan België, vier mogelijke identiteitsbewijzen. Israëls verdeel-en-heersbeleid reikt tot in de slaapkamer.

De aanleiding was de politieke benoeming van Mia Doornaert tot voorzitter van het Vlaams Fonds der Letteren. Maar Bleri Lleshi lanceerde met zijn kritiek een veel fundamenteler debat over de manier waarop islamkritiek vaak slecht vermomde, structurele uitsluiting van een hele groep mensen is. Over cultureel racisme, islamofobie en het verschil tussen kritisch denken en veralgemenende vooroordelen.